Whalesbook
डेटा सेंटरची उभारणी आणि भविष्यातील योजना
NSE ने BKC मधील 2.7 एकर जागेसाठी ₹1,684 कोटी इतकी मोठी रक्कम 80 वर्षांच्या लीज करारावर दिली आहे. प्रति चौरस मीटर सुमारे ₹3.87 लाख दराने ही जमीन घेण्यात आली आहे. या डीलमुळे NSE ला स्वतःचे मोठे डेटा सेंटर उभारता येईल. यामुळे कंपनीला लेटन्सी (latency), सुरक्षा (security) आणि ऑपरेशनल एफिशियन्सी (operational efficiency) वर अधिक नियंत्रण मिळेल, जे स्टॉक मार्केटच्या कामकाजासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
भारतीय डेटा सेंटर मार्केटचा वाढता आवाका
NSE चा हा निर्णय भारताच्या वेगाने वाढणाऱ्या डेटा सेंटर मार्केटला अनुसरून आहे. २०२३ पर्यंत हे मार्केट $22 बिलियन पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे आणि यामध्ये $60-70 बिलियन ची गुंतवणूक अपेक्षित आहे. क्लाउड कंप्युटिंग (cloud computing), आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि डेटा लोकलायझेशन (data localization) नियमांमुळे या क्षेत्राला मोठी चालना मिळत आहे. मुंबई हे कनेक्टिव्हिटीमुळे डेटा सेंटरसाठी एक महत्त्वाचे केंद्र बनले आहे.
BKC मधील जमिनीचे महत्त्व आणि स्पर्धक
BKC मधील जमिनीचे दर खूप जास्त आहेत. NSE ची ही गुंतवणूक प्राइम कमर्शिअल लँड (prime commercial land) ची किंमत दर्शवते. याआधीही NSE ने १९९३ मध्ये MMRDA कडून BKC मध्ये जमीन मिळवली होती. NSE चे प्रतिस्पर्धी जसे की Bombay Stock Exchange (BSE) देखील CtrlS Datacenters सारख्या कंपन्यांसोबत भागीदारी करून आपले डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चर सुधारत आहेत. Equinix आणि Digital Realty सारख्या जागतिक कंपन्या देखील AI-रेडी डेटा सेंटर क्षमतांमध्ये मोठी गुंतवणूक करत आहेत.
IPO पूर्व तयारी आणि आर्थिक जोखीम
NSE आपल्या IPO (Initial Public Offering) साठी जोर लावत आहे. जून २०२६ पर्यंत संभाव्यतः DRHP (Draft Red Herring Prospectus) सादर केला जाईल आणि डिसेंबर २०२६ पर्यंत लिस्टिंगची अपेक्षा आहे. अशा वेळी स्वतःचे मजबूत डेटा सेंटर असणे, NSE च्या तांत्रिक प्रगती आणि ऑपरेशनल कार्यक्षमतेवर विश्वास वाढवेल, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांना आकर्षित करणे सोपे होईल.
मात्र, ₹1,684 कोटी ही 80 वर्षांसाठी मोठी आर्थिक बांधिलकी आहे. या गुंतवणुकीतून चांगला परतावा मिळणे आवश्यक आहे. जर डेटा सेंटर प्रोजेक्टला काही अडचणी आल्या, ऑपरेटिंग खर्च वाढला किंवा महसूल वाढीचा वेग मंदावला, तर ही जमीन खरेदी एक ओझे ठरू शकते. तसेच, बाजारातील बदल आणि तंत्रज्ञानातील प्रगती लक्षात घेता 80 वर्षांचा लीज करार कमी लवचिक ठरू शकतो. १२ मे २०२६ रोजी Nifty 50 निर्देशांक 0.69% घसरून 23,379 वर बंद झाला, हे बाजारातील अनिश्चितता दर्शवते.