इराणमध्ये महागाईचा भडका! पगारापेक्षा भाडं जास्त, युद्धाची भीती आणि निर्बंधांचा फटका

इराणी नागरिकांसाठी घरांचे भाडे गगनाला भिडले, पर्याय कमी

तेहरानमधील २९ वर्षीय ड्रायव्हर मोहम्मदने नुकताच आपला भाडेकरार (rental contract) नूतनीकरण केला. त्याला भाडे १३० दशलक्ष रियाल वरून २३० दशलक्ष रियाल (अंदाजे $73 ते $130) पर्यंत वाढलेले दिसले. मात्र, त्याची डिपॉझिटची रक्कम ५ अब्ज रियाल इतकीच राहिली, जी रियालचे वेगाने होणारे अवमूल्यन दर्शवते. ही वाढ अशा वेळी झाली आहे जेव्हा इराणमधील महिन्याचे किमान वेतन सरकारी अनुदान आणि भत्ते मिळूनही $120 (₹10,000) पर्यंत पोहोचणे कठीण आहे. बहुतांश इराणी लोकांसाठी, हा आर्थिक ताण त्यांना दारिद्र्यरेषेखाली ढकलतो, ज्यासाठी कुटुंबाला दरमहा ७०० दशलक्ष रियाल उत्पन्नाची आवश्यकता आहे.

युद्धाच्या भीतीमुळे बाजारात अस्थिरता

मोहम्मदचा परिसर नुकत्याच झालेल्या हवाई हल्ल्यांपासून वाचला असला तरी, संपूर्ण बाजारपेठ भू-राजकीय तणावांना (geopolitical tensions) अत्यंत संवेदनशील आहे. इराणच्या सांख्यिकी केंद्राने एप्रिलमध्ये वर्षा-दर-वर्षा 31% भाडेवाढ नोंदवली आहे, तर स्थानिक अहवालानुसार तेहरानमधील भाडे गेल्या वर्षाच्या तुलनेत 30-40% जास्त आहे. आकडेवारीनुसार हे दर राष्ट्रीय महागाई दरापेक्षा (73%) कमी असले तरी, बाजारावर अनेक वर्षांपासून अनियंत्रित किमती वाढण्याचा आणि निर्बंध तसेच युद्धाच्या धोक्यामुळे वाढलेल्या आर्थिक दबावाचा भार आहे.

सरकारी मदतीचा अभाव, वाढती निराशा

सरकारने वार्षिक भाडेवाढीवर 25% ची मर्यादा आणि डिपॉझिटसाठी कर्ज सहाय्य यासारखे उपाय आणले आहेत, परंतु ते पुरेसे नाहीत. तेहरानमधील डिपॉझिटसाठी जास्तीत जास्त कर्ज 3.65 अब्ज रियाल आहे, जे अनेकदा मोठ्या कुटुंबांसाठी अपुरे ठरते. 'युद्ध नाही, शांतता नाही' (no war, no peace) अशी दीर्घकाळ चाललेली परिस्थिती घरांच्या किमती वाढवत राहील, जी व्यापक आर्थिक अस्थिरतेचे प्रतिबिंब आहे. राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियन यांनी नागरिकांच्या अडचणी मान्य केल्या आहेत, ते म्हणाले की, "जे संघर्ष करतात त्यांना अडचणी सहन कराव्या लागतील." दरम्यान, महागाई वाढतच आहे आणि नागरिकांकडून दररोज दुप्पट किमती आणि खरेदी क्षमतेत (purchasing power) तीव्र घट झाल्याच्या तक्रारी येत आहेत.