भारतात सेकंड होमची क्रेझ वाढली: आता गुंतवणुकीऐवजी लाईफस्टाईलसाठी खरेदी?

सेकंड होमची बदलती व्याख्या

भारतीय रिअल इस्टेट मार्केटमध्ये एक मोठा बदल दिसून येत आहे. पूर्वी सेकंड होम खरेदी करण्याचा मुख्य उद्देश भाडे मिळवणे किंवा प्रॉपर्टीची किंमत वाढणे हा असायचा. मात्र, आता शहरी व्यावसायिक लोक केवळ आर्थिक फायद्याऐवजी स्वतःच्या आरामासाठी, शांत वातावरणात वेळ घालवण्यासाठी आणि जीवनशैलीत बदल घडवण्यासाठी सेकंड होम घेत आहेत.

कोणाला आणि कुठे आहे मागणी?

नाइट फ्रँकच्या 'द वेल्थ रिपोर्ट २०२५' नुसार, भारतातील सुमारे 32% अति-उच्च नेट वर्थ (Ultra-High-Net-Worth) व्यक्ती सेकंड होम खरेदी करण्याचा विचार करत आहेत किंवा त्यांच्याकडे आधीपासूनच आहे. अलिबाग, लोणावळा, कर्जात आणि उत्तर गोवा यांसारख्या ठिकाणी तसेच अनेक हिल स्टेशन्सवर याची मागणी वाढत आहे. ग्राहक आता प्रॉपर्टीच्या किमतीपेक्षा मेट्रो शहरांशी जवळीक, चांगल्या रस्त्यांची उपलब्धता आणि आरोग्य सुविधा यांसारख्या गोष्टींना महत्त्व देत आहेत.

डेव्हलपर्सची नवीन रणनीती

या मागणीला प्रतिसाद म्हणून, प्रॉपर्टी डेव्हलपर्स (Developers) आता नवीन प्रकारचे प्रोजेक्ट्स आणत आहेत. यात केवळ घरे बांधण्याऐवजी कम्युनिटी लिव्हिंग, वेलनेस सुविधा (Wellness Facilities) आणि निसर्गरम्य वातावरणावर जास्त भर दिला जात आहे. या प्रॉपर्टीज 'लाईफस्टाईल लॅबोरेटरीज' म्हणून सादर केल्या जात आहेत, जिथे कुटुंबे जास्त वेळ घालवू शकतील.

गुंतवणुकीतील धोके आणि खर्च

मात्र, सेकंड होम घेताना काही गोष्टी लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. शेअर बाजार किंवा बाँड्ससारख्या आर्थिक मालमत्तेच्या तुलनेत प्रॉपर्टी एक इलिक्विड ॲसेट (Illiquid Asset) आहे, म्हणजेच गरजेच्या वेळी ती लगेच विकून पैसे मिळवणे सोपे नसते. तसेच, सेकंड होमचा वापर कमी वेळा झाला तरी त्याची देखभाल, सुरक्षा, प्रॉपर्टी टॅक्स (Property Tax) आणि इतर खर्च सतत होत राहतो, ज्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष केले जाते.

पायाभूत सुविधांचे महत्त्व

विशेषतः दुर्गम डोंगराळ किंवा किनारपट्टी भागातील प्रॉपर्टीची व्यवहार्यता तेथील पायाभूत सुविधांवर अवलंबून असते. रस्त्यांची गुणवत्ता, पाणी आणि वीजपुरवठा यांसारख्या गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. जर या सुविधा नसतील, तर प्रॉपर्टीची देखभाल करणे कठीण होऊ शकते आणि भविष्यात ती विकणेही अवघड होऊ शकते.

पुढील वाटचाल

या क्षेत्रात यशस्वी होण्यासाठी डेव्हलपर्सना प्रॉपर्टी मॅनेजमेंट (Property Management) सेवांवर लक्ष केंद्रित करावे लागेल. त्यामुळे मालकांवरील जबाबदारी कमी होईल. या मार्केटचे भविष्य डेव्हलपर्स या सुविधा किती चांगल्या प्रकारे टिकवून ठेवतात आणि पायाभूत सुविधांचा विकास किती वेगाने होतो, यावर अवलंबून असेल.