नवीन घराच्या दुरुस्तीचा खर्च बिल्डरकडून कसा वसूल करायचा? जाणून घ्या RERA चे महत्त्वाचे नियम

स्वतःच्या हक्काचे घर घेणे हे आयुष्यातील सर्वात मोठे स्वप्न असते, पण घराचा ताबा मिळाल्यानंतर भिंतींना तडे जाणे, पाण्याची गळती किंवा वायरिंगमधील बिघाड अशा समस्या उद्भवल्यास मोठी डोकेदुखी ठरते. अनेक घरमालकांना वाटते की हा खर्च त्यांनाच करावा लागेल, परंतु कायद्यानुसार बिल्डर याला जबाबदार आहे. 'रिअल इस्टेट (रेग्युलेशन अँड डेव्हलपमेंट) ॲक्ट, 2016' च्या कलम 14(3) नुसार, घराचा ताबा मिळाल्यापासून पुढील पाच वर्षांपर्यंत घराच्या बांधकामातील त्रुटी किंवा गुणवत्तेशी संबंधित समस्यांची दुरुस्ती विनामूल्य करून देणे ही बिल्डरची कायदेशीर जबाबदारी आहे.\n\n### ५ वर्षांची जबाबदारी आणि कायदेशीर पाठपुरावा\n\nहा कालावधी केवळ सल्ला नाही, तर एक कायदेशीर अट आहे. काही ठिकाणी ही जबाबदारी १० वर्षांपर्यंत देखील असू शकते, त्यामुळे आपल्या विक्री करारानुसार (Sale Agreement) ही अट तपासा. अनेकदा बिल्डरला तोंडी तक्रार करून काहीही होत नाही. त्यामुळे तुमची केस भक्कम करण्यासाठी 'पेपर ट्रेल' (लेखी पुरावे) असणे आवश्यक आहे.\n\nघरातील दोष स्पष्ट करणारी एक लेखी नोटीस बिल्डरला पाठवा. त्यासोबत फोटो, व्हिडिओ किंवा एखाद्या तज्ज्ञ इंजिनिअरचा 'स्नॅगिंग रिपोर्ट' जोडल्यास तुमची बाजू अधिक मजबूत होते. ही नोटीस कायदेशीर लढाईसाठी मुख्य आधार ठरू शकते.\n\n### ३० दिवसांची मुदत आणि तक्रार निवारण\n\nनोटीस मिळाल्यानंतर बिल्डरला दुरुस्तीसाठी ३० दिवसांचा कालावधी मिळतो. जर या काळात त्याने काहीही कार्यवाही केली नाही, तर तुम्ही RERA ॲक्टच्या कलम 31 अंतर्गत अधिकृत तक्रार नोंदवू शकता. RERA प्रशासनाकडे बिल्डरला दुरुस्तीचा आदेश देण्याचे किंवा नुकसान भरपाई देण्याचे अधिकार आहेत. अलीकडच्या काळात ग्राहकांच्या बाजूने अनेक मोठे निकाल लागले आहेत, ज्यात बिल्डरांना दंडासह दुरुस्तीचे आदेश देण्यात आले आहेत.\n\n### सावधगिरी आणि रिस्क फॅक्टर्स\n\nया प्रक्रियेत 'रेसिडेंट वेल्फेअर असोसिएशन' (RWA) वर पूर्णपणे अवलंबून राहणे धोक्याचे ठरू शकते. सुप्रीम कोर्टाच्या काही निरीक्षणांनुसार, दिवाळखोरी (Insolvency) सारख्या क्लिष्ट प्रकरणांमध्ये RWA कडे वैयक्तिक घरमालकांचे प्रतिनिधित्व करण्याचा कायदेशीर अधिकार मर्यादित असू शकतो. त्यामुळे, घराचा ताबा मिळाल्यापासून सर्व कागदपत्रे आणि संवादाची नोंद व्यवस्थित ठेवा, जेणेकरून भविष्यात तुमची गुंतवणूक सुरक्षित राहील.