नवीन टॅक्स रिझिमनुसार, ₹12.75 लाखांपर्यंत पगार असणाऱ्यांना TDS (Tax Deducted at Source) लागू होत नसला तरी, याचा अर्थ असा नाही की तुम्हाला पूर्णपणे कर भरावा लागणार नाही. ITR फाईल करताना लक्षात येणारी ही गोष्ट तुमच्यासाठी महत्त्वाची आहे.
काय घडले?
नवीन टॅक्स रिझिम (New Tax Regime) अंतर्गत, 2025 च्या अर्थसंकल्पात सादर केलेल्या वाढीव सवलतीच्या मर्यादेमुळे (Rebate Limit), अनेक पगारदार कर्मचाऱ्यांच्या वार्षिक उत्पन्नावर ₹12.75 लाखांपर्यंत TDS कापला जात नाहीये. महिन्याच्या पगारात हे पाहून अनेकांना वाटू शकते की त्यांचे उत्पन्न करमुक्त आहे, पण ही वस्तुस्थिती नाही. ही सवलत केवळ पगारावर आधारित नाही, तर एकूण करपात्र उत्पन्नावर (Total Taxable Income) लागू होते.
पगार TDS हे संपूर्ण चित्र का नाही?
एम्प्लॉयर्स (Employers) साधारणपणे फक्त पगारामधून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर TDS ची गणना करतात. ते स्टँडर्ड डिडक्शन (Standard Deduction) लागू करून करपात्र पगाराची रक्कम काढतात. जर ही रक्कम सेक्शन 87A अंतर्गत मिळणाऱ्या सवलतीच्या मर्यादेत बसत असेल, तर TDS कापला जात नाही. मात्र, प्राप्तिककर विभाग (Income Tax Department) व्यक्तीच्या संपूर्ण आर्थिक परिस्थितीचा विचार करतो. जेव्हा तुम्ही इनकम टॅक्स रिटर्न (ITR) फाईल करता, तेव्हा तुम्हाला तुमच्या उत्पन्नाच्या सर्व स्रोतांचा समावेश करावा लागतो. पगाराव्यतिरिक्त मिळणारे उत्पन्न, जसे की बचत खात्यावरील व्याज, मुदत ठेवींवरील व्याज किंवा भाड्याचे उत्पन्न, हे सर्व तुमच्या एकूण उत्पन्नात जोडले जाते.
अतिरिक्त उत्पन्नाचे परिणाम
जेव्हा हे अतिरिक्त उत्पन्न जोडले जाते, तेव्हा तुमचे एकूण करपात्र उत्पन्न ₹12 लाखांच्या मर्यादेच्या पुढे जाऊ शकते. यामुळे, वर्षभर TDS कापला गेला नसला तरी, ITR फाईल करताना तुम्हाला अनपेक्षितपणे टॅक्स भरावा लागू शकतो. हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की नवीन नियमांनुसार मिळणारी सवलत केवळ एकूण उत्पन्नावर लागू होते. तसेच, शेअर बाजारातील दीर्घकालीन किंवा अल्पकालीन भांडवली नफ्यासारखे (Capital Gains) विशेष दराने करपात्र असलेले उत्पन्न या सवलतीच्या कक्षेत येत नाही.
मार्जिनल रिलीफ (Marginal Relief) समजून घ्या
जेव्हा तुमचे एकूण उत्पन्न मर्यादेच्या अगदी किंचित पुढे जाते, तेव्हा 'मार्जिनल रिलीफ' नावाची एक यंत्रणा लागू होते. उदाहरणार्थ, जर स्टँडर्ड डिडक्शननंतर तुमचा पगार ₹12.35 लाख असेल, तर तो ₹12 लाखांची मर्यादा ओलांडतो. अशा वेळी, स्नॅबनुसार (Slab) टॅक्सची मोठी रक्कम दिसू शकते, परंतु मार्जिनल रिलीफमुळे तुमचा कर फक्त उत्पन्नाच्या मर्यादेपेक्षा किती जास्त आहे, इतकाच मर्यादित राहतो. तरीही, तुम्हाला सरकारला काही प्रमाणात कर भरावाच लागतो. त्यामुळे, फक्त TDS कापला जात नाही यावर अवलंबून राहिल्यास, वर्षाच्या शेवटी टॅक्स भरण्यासाठी आर्थिक नियोजन नसल्यास अडचणी येऊ शकतात.
पुढे काय?
करदात्यांसाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे वर्षभर बँकांकडून मिळणारे व्याज प्रमाणपत्र (Interest Certificates) आणि इतर लहान-सहान उत्पन्नाचा हिशोब व्यवस्थित ठेवणे. ITR फाईल करण्यापूर्वी, तुमच्या सर्व उत्पन्नाचे (पगाराव्यतिरिक्त) अंदाजित टॅक्सपात्र उत्पन्न काढा. जर ते मर्यादेपेक्षा जास्त असेल, तर ITR भरण्याच्या अंतिम मुदतीपूर्वी संभाव्य टॅक्स भरण्यासाठी बाजूला पैसे ठेवणे शहाणपणाचे ठरेल.