गाडीच्या किंवा मालमत्तेच्या छोट्या नुकसानासाठी इन्शुरन्स क्लेम करणे अनेकदा फायद्याचे नसून तोट्याचे ठरते. 'नो-क्लेम बोनस' (NCB) गमावल्यामुळे आणि 'डिडक्टिबल' (Deductible) मुळे होणारे आर्थिक नुकसान तुम्हाला महागात पडू शकते.
अनेकदा पॉलिसीधारक आपल्या इन्शुरन्सला एक 'रिफंड' मिळवण्याचे साधन मानतात. गाडीवर छोटा ओरखडा उमटला किंवा एखादा पार्ट खराब झाला, तरी लगेच इन्शुरन्स कंपनीकडे धाव घेतली जाते. मात्र, अशा छोट्या गोष्टींसाठी क्लेम करणे तुमच्या खिशाला मोठी कात्री लावू शकते. याचा सर्वात मोठा फटका बसतो तो म्हणजे 'नो-क्लेम बोनस' (NCB).
नो-क्लेम बोनस (NCB) चे गणित
जर तुम्ही वर्षभरात कोणताही क्लेम केला नाही, तर कंपन्या प्रीमियमवर २०% ते ५०% पर्यंत सवलत देतात. समजा तुमचा वार्षिक प्रीमियम ₹२०,००० असेल आणि तुम्ही ५०% NCB मिळवला असेल, तर तुमची ₹१०,००० ची थेट बचत होत असते. अशा स्थितीत जर तुम्ही ₹५,००० च्या दुरुस्तीसाठी क्लेम केला, तर तुम्ही प्रत्यक्ष व्यवहारात ₹१०,००० चे नुकसान करत असता.
'डिडक्टिबल' (Deductible) चा अडथळा
प्रत्येक इन्शुरन्स पॉलिसीमध्ये 'डिडक्टिबल' नावाची एक अट असते, म्हणजे क्लेम करताना काही ठराविक रक्कम तुम्हाला स्वतःच्या खिशातून भरावी लागते. उदा. दुरुस्तीचा खर्च ₹५,००० असेल आणि डिडक्टिबल ₹२,००० असेल, तर कंपनी फक्त ₹३,००० देईल. जेव्हा तुम्ही यात NCB चे नुकसान जोडता, तेव्हा हे आर्थिक गणित पूर्णपणे बिघडते.
कंपनी असा नियम का ठेवते?
इन्शुरन्स कंपन्या 'लॉस रेशो' नियंत्रित करण्यासाठी ही रचना करतात. छोट्या क्लेम्सना आळा बसल्यामुळे प्रशासकीय खर्च कमी होतो आणि प्रीमियमचे दर स्थिर राहण्यास मदत होते. हे मॉडेल ग्राहकांना स्वतःच्या जबाबदारीवर जोखमीचे व्यवस्थापन करायला शिकवते.
क्लेम करण्यापूर्वी काय करावे?
कोणताही क्लेम करण्यापूर्वी एक सोपा 'ब्रेक-इव्हन' (Break-even) विचार करा. गॅरेजमधून दुरुस्तीचा अचूक अंदाज घ्या आणि त्या रकमेची तुलना तुमच्या संभाव्य NCB नुकसानाशी करा. जर दुरुस्तीचा खर्च कमी असेल, तर स्वतःच्या खिशातून पैसे खर्च करणे हेच भविष्यातील प्रीमियम वाढीपासून वाचण्यासाठी शहाणपणाचे ठरेल.