अनेक कर्जदार कर्ज 'सेटल' करणे म्हणजे ते पूर्ण फेडणे असा चुकीचा समज करून घेतात. मात्र, ही चूक भविष्यात तुम्हाला कर्ज मिळण्यापासून रोखू शकते. सेटलमेंटमुळे तात्काळ दिलासा मिळत असला तरी, बँक याकडे 'अपूर्ण परतफेड' म्हणून पाहते.
भारतीय बँकिंग प्रणालीमध्ये, आर्थिक अडचणीत असलेले कर्जदार अनेकदा कर्जाची पूर्ण रक्कम भरण्याऐवजी बँकांशी तडजोड करतात, ज्याला आपण 'डेट सेटलमेंट' (Debt Settlement) म्हणतो. यामुळे वसुलीच्या जाचातून तात्काळ सुटका मिळते, पण तुमच्या क्रेडिट प्रोफाईलवर याचा कायमस्वरूपी डाग पडतो. कर्जदारांची सर्वात मोठी चूक म्हणजे 'सेटल' लोन आणि 'क्लोज्ड' लोन यातील फरक न समजणे.
सेटलमेंट का धोक्याची आहे?
जेव्हा एखादे खाते 'क्लोज्ड' असते, तेव्हा त्याचा अर्थ असा होतो की तुम्ही करारातील सर्व अटी पाळून पूर्ण पैसे भरले आहेत. याउलट, 'सेटल' स्टेटस म्हणजे तुम्ही तुमची जबाबदारी पूर्णपणे पार पाडलेली नाही. बँका जेव्हा तुमचे क्रेडिट रिपोर्ट तपासतात, तेव्हा हे स्टेटस एक 'रेड फ्लॅग' (Red Flag) मानले जाते. यामुळे तुमचे उत्पन्न कितीही चांगले असले, तरी नवीन पर्सनल लोन किंवा होम लोन मिळण्याची शक्यता अत्यंत कमी होते.
हे स्टेटस कसे सुधारावे?
आनंदाची बातमी म्हणजे हे कायमस्वरूपी नाही. तुमची आर्थिक स्थिती सुधारल्यास तुम्ही हे सेटलमेंट खाते 'क्लोज्ड' मध्ये रूपांतरित करू शकता. त्यासाठी:
१. मूळ बँकेशी संपर्क साधा आणि जी रक्कम माफ केली होती, ती भरून टाका.
२. संपूर्ण पैसे भरल्यानंतर बँकेकडून 'नो ऑब्जेक्शन सर्टिफिकेट' (NOC) किंवा सेटलमेंट लेटर नक्की घ्या.
रिपोर्ट अपडेट कसा करावा?
हे काम आपोआप होत नाही. बँक किंवा एनबीएफसीने (NBFC) ही माहिती CIBIL, Equifax, किंवा Experian सारख्या क्रेडिट ब्युरोजला देणे गरजेचे असते. या प्रक्रियेला १५ ते ३० दिवस लागू शकतात. या काळात तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टवर लक्ष ठेवा. जर स्टेटस अपडेट झाले नाही, तर तुम्हाला क्रेडिट ब्युरोकडे अधिकृतपणे तक्रार करण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.