सणासुदीच्या सेलमध्ये एकामागून एक EMI घेतल्याने तुम्ही मोठ्या आर्थिक संकटात अडकू शकता. जेव्हा तुमचा EMI चा हप्ता उत्पन्नाच्या ३५% पेक्षा जास्त होतो, तेव्हा तुमच्या बचतीवर गदा येते आणि क्रेडिट स्कोर धोक्यात येतो.
सणासुदीच्या काळात खरेदीचा उत्साह असतो, पण यंदा 'फ्रिक्शनलेस' क्रेडिटच्या नावाखाली डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स आणि रिटेलर्सनी ऑफरचा पाऊस पाडला आहे. 'Buy Now, Pay Later' (BNPL) आणि क्रेडिट कार्ड EMI मुळे महागड्या वस्तू स्वस्त वाटू लागल्या आहेत. अनेक ग्राहक एकावर एक EMI चे ओझे लादत आहेत, ज्याला 'EMI स्टॅकिंग' म्हणतात. याचा एकूण उत्पन्नावर होणारा परिणाम लक्षात न घेता लोक कर्जाच्या जाळ्यात अडकत आहेत.
छोटे हप्ते, मोठे नुकसान
समजा, एका ₹40,000 च्या वस्तूसाठी तुम्ही ₹4,000 चा मासिक हप्ता निवडला, तर तो वरवर छोटा वाटतो. पण असे तीन ते चार हप्ते जमा झाले की, महिन्याच्या सुरुवातीलाच तुमच्या पगारातील मोठा हिस्सा ब्लॉक होतो. यामुळे आपत्कालीन परिस्थितीसाठी पैसा उरत नाही.
सुरक्षिततेची मर्यादा किती?
फायनान्शिअल प्लॅनिंगमध्ये 'Debt-to-Income Ratio' महत्त्वाचा असतो. जर तुमचे सर्व EMI आणि क्रेडिट कार्डचे देयके तुमच्या निव्वळ मासिक उत्पन्नाच्या ३५% च्या वर जात असतील, तर तुमची आर्थिक लवचिकता संपते. जर हा आकडा ४०% च्या पुढे गेला, तर क्रेडिट ब्युरो तुम्हाला 'हाय-रिस्क' श्रेणीत टाकतात. अशा वेळी अचानक उद्भवलेल्या वैद्यकीय खर्चांमुळे किंवा उत्पन्नातील घट झाल्यामुळे तुम्ही डिफॉल्ट करू शकता, ज्यामुळे तुमचा क्रेडिट स्कोर कायमचा खराब होऊ शकतो.
आर्थिक नियंत्रण कसे मिळवावे?
१. कर्जाचे ऑडिट: सर्व सक्रिय कर्जांची यादी करा आणि त्यांचा व्याजदर तपासा.
२. डेब्ट-स्नोबॉल पद्धत: लहान कर्जे आधी फेडून कर्जाचा भार कमी करा किंवा जास्त व्याजदर असलेली कर्जे वेगाने संपवा.
३. इमर्जन्सी फंड: किमान ३ ते ६ महिन्यांचा घरखर्च चालेल इतका पैसा लिक्विड फंड किंवा सेव्हिंग्समध्ये बाजूला ठेवा, जेणेकरून नवीन कर्जाची गरज भासणार नाही.