तुम्ही नोकरी करत असाल आणि वर्ष सुरुवातीला जुनी टॅक्स सिस्टीम निवडली असेल, तरीही ITR फाईल करताना नवीन टॅक्स सिस्टीम निवडू शकता. करदात्यांना याचा फायदा कसा होईल आणि काय काळजी घ्यावी, याबद्दल जाणून घ्या.
ITR फाईलिंग: टॅक्स सिस्टीम बदलण्याचा पर्याय
नोकरदार वर्गासाठी दरवर्षी टॅक्स वाचवण्यासाठी योग्य कर प्रणाली निवडणे एक मोठे आव्हान असते. अनेकदा प्रश्न पडतो की, वर्षाच्या सुरुवातीला आपण आपल्या कंपनीला जी कर प्रणाली (Tax Regime) निवडल्याचे सांगितले आहे, तीच अंतिम मानली जाते का? यावर उत्तय आहे की, 'नाही'. आर्थिक नियमांनुसार, तुम्ही आर्थिक वर्ष २०२५-२०२६ साठी अंतिम आयकर विवरणपत्र (ITR) भरताना तुमच्या आवडीनुसार कर प्रणाली बदलू शकता. यामुळे तुम्हाला कमी कर भरावा लागेल.
कोणत्या प्रणालीत काय फायदा?
नवीन कर प्रणालीमध्ये (New Tax Regime) बेसिक एक्झम्प्शन लिमिट ₹4 लाख आहे, तर जुन्या कर प्रणालीमध्ये (Old Tax Regime) हे लिमिट ₹2.50 लाख आहे. पण नवीन प्रणालीमध्ये तुम्हाला हाऊस रेंट अलाउन्स (HRA), लीव्ह ट्रॅव्हल अलाउन्स (LTA) किंवा सेक्शन 80C अंतर्गत पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड (PPF), मुलांची फी, लाईफ इन्शुरन्स प्रीमियम यांसारख्या वजावटी (Deductions) मिळत नाहीत. या सर्व वजावटी फक्त जुन्या कर प्रणालीतच उपलब्ध आहेत.
सेक्शन 87A अंतर्गत रिबेट
नवीन कर प्रणाली निवडणाऱ्यांसाठी एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे सेक्शन 87A अंतर्गत मिळणारी रिबेट. जर तुमची एकूण कमाई ₹12 लाखांपर्यंत असेल, तर तुम्ही ₹60,000 पर्यंतच्या टॅक्स रिबेटसाठी पात्र ठरू शकता. मात्र, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की, ही रिबेट सर्व प्रकारच्या उत्पन्नावर लागू होत नाही. उदाहरणार्थ, लिस्टेड शेअर्स किंवा इक्विटी म्युच्युअल फंडांवरील शॉर्ट-टर्म किंवा लाँग-टर्म कॅपिटल गेनवरील कर या रिबेटमध्ये समाविष्ट नाही.
काय लक्षात ठेवावे?
तुमच्यासाठी कोणती प्रणाली फायदेशीर आहे हे ठरवण्यासाठी, तुमची एकूण कमाई (Salary + Capital Gains) तपासा. ITR फाईल करताना तुम्ही जी निवड कराल, तीच अंतिम मानली जाईल. त्यामुळे, Income Tax Department च्या कॅल्क्युलेटरचा वापर करा किंवा एखाद्या आर्थिक सल्लागाराची मदत घ्या. दोन्ही प्रणालींनुसार तुम्हाला किती कर भरावा लागेल, याची तुलना करणे महत्त्वाचे आहे. सर्व गुंतवणूक आणि उत्पन्नाचे रेकॉर्ड व्यवस्थित ठेवल्यास ITR फाईलिंग सोपे होईल.