ज्येष्ठ नागरिकांसाठी Small Finance Banks मध्ये फिक्स्ड डिपॉझिट (FD) वर **8.50%** पर्यंत आकर्षक व्याज मिळत आहे. सरकारी आणि मोठ्या खाजगी बँकांच्या तुलनेत हे दर जास्त असले, तरी गुंतवणूक करण्यापूर्वी धोके आणि सुरक्षेची माहिती असणे आवश्यक आहे.
सप्टेंबर 2026 च्या सुरुवातीस, फिक्स्ड डिपॉझिटच्या बाजारात एक स्पष्ट तफावत दिसून येत आहे. स्मॉल फायनान्स बँका (SFBs) रिटेल डिपॉझिटर्सना आकर्षित करण्यासाठी 8.50% पर्यंत उच्च व्याजदर देत आहेत. याउलट, मोठ्या सार्वजनिक आणि खाजगी क्षेत्रातील बँकांचे दर 7.05% ते 7.25% च्या दरम्यान मर्यादित आहेत.\n\n### व्याजदरातील फरक का आहे?\n\nया फरकाचे मुख्य कारण म्हणजे या बँकांचे बिझनेस मॉडेल. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) नियमांनुसार, स्मॉल फायनान्स बँकांना लघू उद्योग आणि असंघटित क्षेत्राला कर्ज द्यावे लागते. त्यांना कर्ज वितरणासाठी मोठ्या प्रमाणावर निधीची गरज असते, म्हणूनच ते ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी जास्त व्याजदर देतात. याउलट, मोठ्या बँकांकडे कमी खर्चात जमा होणारे 'सेव्हिंग अकाउंट' आणि 'करंट अकाउंट'चे भांडवल उपलब्ध असते, त्यामुळे त्यांना जास्त व्याज देण्याची गरज भासत नाही.\n\n### जोखीम आणि परतावा यांचा समतोल\n8.50% चा परतावा आकर्षक वाटत असला तरी, ज्येष्ठ नागरिकांनी सावधगिरी बाळगणे गरजेचे आहे. स्मॉल फायनान्स बँकांचे कर्जदार अनेकदा छोटे उद्योजक असतात, जे आर्थिक मंदीच्या काळात जास्त प्रभावित होऊ शकतात. त्यामुळे या बँकांचे क्रेडिट रिस्क प्रोफाइल मोठ्या बँकांपेक्षा वेगळे असू शकते.\n\n### DICGC विमा कवचचे महत्त्व\nगुंतवणूकदारांनी आपल्या भांडवलाच्या सुरक्षेसाठी DICGC (Deposit Insurance and Credit Guarantee Corporation) नियमांचा वापर करणे आवश्यक आहे. भारतात, स्मॉल फायनान्स बँकांसह सर्व शेड्युल्ड बँकांमध्ये ₹5 लाखांपर्यंतची रक्कम विमित (Insured) असते. यात मुद्दल आणि व्याज दोन्हीचा समावेश होतो. एकाच बँकेत मोठी गुंतवणूक करण्याऐवजी, ₹5 लाखांच्या मर्यादेत वेगवेगळ्या बँकांमध्ये गुंतवणूक करणे हा सुरक्षित पर्याय ठरू शकतो.\n\n### गुंतवणूकदारांनी काय तपासावे?\nकोणत्याही बँकेत गुंतवणूक करण्यापूर्वी त्या बँकेचे 'नेट नॉन-परफॉर्मिंग ॲसेट्स' (Net NPA) गुणोत्तर आणि 'कॅपिटल ॲडेक्वसी रेशो' तपासणे गरजेचे आहे. तसेच, CRISIL किंवा ICRA सारख्या नामांकित संस्थांकडून मिळणाऱ्या क्रेडिट रेटिंगवर लक्ष ठेवून तुम्ही तुमच्या दीर्घकालीन बचतीचा निर्णय अधिक सजगपणे घेऊ शकता.