आणीबाणी निधीचा नियम बदलणार? तज्ञांचे मत: ६ महिन्यांऐवजी जास्त पैशांची गरज!

नोकरी बाजारातील बदलती परिस्थिती पाहता, आता ६ महिन्यांच्या आणीबाणी निधीचा (Emergency Fund) नियम बदलायची गरज निर्माण झाली आहे. आर्थिक तज्ञ आता नोकरीची स्थिरता आणि आवश्यक खर्चानुसार बचत करण्याचा सल्ला देत आहेत, तर काही व्यावसायिकांना ९-१२ महिन्यांच्या निधीची आवश्यकता भासू शकते.

काय बदलत आहे?

आणीबाणीच्या काळात सहा महिन्यांच्या खर्चाएवढा निधी बाजूला ठेवण्याचा हा जुना नियम आता बदलायला हवा, असं आर्थिक तज्ञांचं म्हणणं आहे. पूर्वी हा नियम एक सुरक्षित आधार मानला जात होता, पण आता नोकरीच्या बाजारात होणारे बदल, नोकरी शोधायला लागणारा जास्त वेळ आणि IT व स्टार्टअप्ससारख्या क्षेत्रांतील अस्थिरता यांमुळे लोकांना आपला दृष्टिकोन बदलावा लागत आहे. त्यामुळे, आता प्रत्येकाने आपापल्या नोकरीची सुरक्षितता, मासिक खर्च आणि आर्थिक जबाबदाऱ्या लक्षात घेऊन आणीबाणीसाठी लागणाऱ्या पैशांची तरतूद करावी, असा सल्ला दिला जात आहे.

जुना नियम का बदलतोय?

अनेकांसाठी सहा महिन्यांचा नियम उपयुक्त होता. मात्र, आता खासगी कंपन्यांमध्ये, विशेषतः IT आणि स्टार्टअप्समध्ये अचानक नोकऱ्या जाण्याचे किंवा भरती थांबण्याचे प्रमाण वाढले आहे. त्यामुळे नवीन नोकरी मिळायला पूर्वीपेक्षा जास्त वेळ लागत आहे. बँकबाजारचे CEO, अधिल शेट्टी यांच्या मते, सहा महिन्यांचा आकडा एक चांगली सुरुवात असली तरी, आजच्या बाजारात अधिक लवचिकता आवश्यक आहे. दुसरीकडे, जिबिन जॉन (Geojit Investments Limited) यांच्या मते, सहा महिन्यांचा आकडा अजूनही अनेकांसाठी महत्त्वाचा आहे, पण तो सर्वांनाच लागू होईल असे नाही.

खर्चाची खरी गरज कशी ओळखावी?

आणीबाणी निधीची गणना करताना अनेकजण एकूण पगाराचा विचार करतात, पण ही एक चूक आहे. आर्थिक नियोजकांच्या मते, आणीबाणी निधी हा नोकरी गेल्यानंतरचा काळ काढण्यासाठी असतो, केवळ पूर्वीची जीवनशैली टिकवण्यासाठी नाही. त्यामुळे, या गणनेत फक्त अत्यावश्यक खर्च जसे की होम लोन EMI, घरभाडे, विम्याचे हप्ते, मुलांची शाळेची फी, वीजबिल आणि किराणा माल यांचाच समावेश करावा. प्रवास, बाहेर खाणे किंवा मनोरंजनावरील खर्च यांसारखे ऐच्छिक खर्च टाळावेत, कारण आर्थिक अडचणीच्या वेळी ते लगेच कमी करता येतात. पगारातील बोनस किंवा इतर व्हेरिएबल (variable) भाग नोकरी गेल्यावर लगेच मिळणे बंद होऊ शकते, त्यामुळे पगारावर आधारित गणना फसवी ठरू शकते.

नोकरीची स्थिरता निधीचा आकार ठरवते

आणीबाणी निधीचा आदर्श आकार आता थेट उत्पन्नाच्या अंदाजावर अवलंबून आहे. सरकारी नोकऱ्यांमध्ये स्थिरता असल्याने सहा महिन्यांचा निधी पुरेसा ठरू शकतो. पण ज्यांचे उत्पन्न IT किंवा स्टार्टअप्ससारख्या अस्थिर क्षेत्रांमध्ये आहे, त्यांच्यासाठी हा निधी जास्त असावा लागतो. अशा क्षेत्रांतील व्यावसायिकांसाठी, जिथे नोकरीची अनिश्चितता जास्त असते, तिथे ९ ते १२ महिन्यांचा निधी ठेवण्याचा सल्ला दिला जातो. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, तुमच्या उत्पन्नामध्ये जितकी जास्त अनिश्चितता असेल, तितका मोठा तुमचा आर्थिक 'कुशन' असायला हवा.

वेळोवेळी पुनरावलोकन का महत्त्वाचे?

आणीबाणी निधी एकदाच सेट करून सोडून देण्याची गोष्ट नाही. जीवनशैलीतील बदल आणि आर्थिक घटकांनुसार त्याचे वेळोवेळी, शक्यतो वर्षातून एकदा, पुनरावलोकन करणे महत्त्वाचे आहे. वाढत्या महागाईमुळे अत्यावश्यक सेवांच्या खर्चात वाढ होते, त्यामुळे तीन वर्षांपूर्वी पुरेसा असलेला निधी आज कमी पडू शकतो. तसेच, कर्जाचे वाढलेले हप्ते किंवा मुलांची वाढती फी यामुळे घर चालवण्यासाठी लागणाऱ्या खर्चात बदल होऊ शकतो. या निधीचे पुनरावलोकन करताना, हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे की हा पैसा बचत खाते किंवा लिक्विड म्युच्युअल फंड (Liquid Mutual Funds) सारख्या सुरक्षित आणि सहज उपलब्ध होणाऱ्या साधनांमध्ये ठेवावा, जेणेकरून गरज असेल तेव्हा तो लगेच वापरता येईल.