गुंतवणूकदारांसाठी REITs मध्ये ट्रेडिंग करणे सोपे आहे की फिजिकल फ्लॅट घेणे फायदेशीर? REITs मधील प्रोफेशनल मॅनेजमेंट आणि लिक्विडिटी विरुद्ध फिजिकल प्रॉपर्टीचे फायदे-तोटे समजून घेणे आवश्यक आहे.
भारतात रिअल इस्टेट हे गुंतवणुकीचे नेहमीच पसंतीचे साधन राहिले आहे. पण आता गुंतवणुकीचा कल बदलतोय. आज गुंतवणूकदारांपुढे दोन मार्ग आहेत: एक म्हणजे पारंपारिक पद्धतीने 'फिजिकल फ्लॅट' खरेदी करणे आणि दुसरे म्हणजे 'Real Estate Investment Trusts' (REITs) मध्ये गुंतवणूक करणे. हे दोन्ही पर्याय एका पोर्टफोलिओमध्ये वेगळी भूमिका बजावतात.
REITs: रिअल इस्टेटमधील म्युच्युअल फंड
REITs हे रिअल इस्टेटसाठी म्युच्युअल फंडासारखे काम करतात. यात गुंतवणूक करणे म्हणजे व्यावसायिकरीत्या व्यवस्थापित केलेल्या कमर्शियल किंवा निवासी मालमत्तांच्या पोर्टफोलिओमध्ये वाटा खरेदी करणे होय. याचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे 'लिक्विडिटी'. REIT चे युनिट्स शेअर बाजारात लिस्टेड असल्याने ते तुम्ही सहज खरेदी-विक्री करू शकता. मात्र, हे शेअर बाजारावर अवलंबून असल्याने यामध्ये दररोज चढ-उतार (Volatility) पाहायला मिळतात.
फिजिकल फ्लॅट: मालकीचा अभिमान की डोकेदुखी?
फ्लॅट खरेदी करण्याचा मोठा फायदा म्हणजे मालमत्तेवर तुमची पूर्ण मालकी असणे. पण लक्षात घ्या, घरमालक असणे ही एक 'Active Business' आहे. यामध्ये रजिस्ट्रेशन, स्टॅम्प ड्युटी आणि ब्रोकरेजचा मोठा खर्च सुरुवातीलाच होतो. त्यानंतर मेंटेनन्स, टॅक्स आणि इन्शुरन्स यांचा खर्च वेगळाच.
तज्ज्ञांच्या मते, सर्व खर्च वजा जाता निवासी फ्लॅटमधून मिळणारा निव्वळ रेंटल यील्ड (Net Rental Yield) हा वार्षिक १.५% ते ४% च्या दरम्यान असतो. शिवाय, भाडेकरू शोधणे आणि प्रॉपर्टी मेंटेनन्स करणे ही मोठी जबाबदारी असते.
अंतिम निर्णय कसा घ्याल?
जर तुम्हाला रोजच्या कटकटीशिवाय निवृत्तीनंतर किंवा अतिरिक्त उत्पन्न हवे असेल, तर REITs हा अधिक सोयीस्कर मार्ग आहे. पण जर तुम्हाला एखाद्या विशिष्ट भागाचे चांगले ज्ञान असेल आणि तुम्ही स्वतः मालमत्तेचे व्यवस्थापन करू शकत असाल, तरच प्रत्यक्ष फ्लॅट खरेदीचा विचार करा.
RERA मुळे रिअल इस्टेट मार्केटमध्ये पारदर्शकता आली असली, तरी गुंतवणूक करण्यापूर्वी ग्रॉस रिटर्न्सच्या मागे न लागता सर्व खर्च वजा जाता येणाऱ्या निव्वळ परताव्याचा (Net Return) हिशोब करणे गरजेचे आहे.