घर खरेदी केल्यानंतर २४ महिन्यांच्या आत विक्री केल्यास तुम्हाला शॉर्ट-टर्म कॅपिटल गेन टॅक्स (short-term capital gains tax) भरावा लागतो, जो तुमच्या इनकम टॅक्स स्लॅबनुसार (income tax slab) आकारला जातो. विशेष म्हणजे, यावर सेक्शन ५४ अंतर्गत मिळणारी टॅक्स सवलत (tax exemption) मिळत नाही. त्यामुळे घर विकण्यापूर्वी विक्रीचा कालावधी तपासणे गरजेचे आहे.
मालमत्ता विक्रीवरील कराचा नियम
मालमत्ता विक्री करताना तुम्ही ती किती काळ तुमच्या मालकीची होती, यावर कराची रक्कम अवलंबून असते. जर तुम्ही मालमत्ता खरेदी केल्यापासून २४ महिन्यांच्या आत विकली, तर त्यावर शॉर्ट-टर्म कॅपिटल गेन टॅक्स लागतो. हा टॅक्स अनेकदा मालकांच्या अपेक्षेपेक्षा जास्त असू शकतो.
स्लॅब रेटनुसार कराचा परिणाम
जेव्हा मालमत्ता २४ महिने किंवा त्याहून कमी कालावधीसाठी तुमच्या ताब्यात असते, तेव्हा विक्रीतून झालेला नफा तुमच्या नियमित उत्पन्नात जोडला जातो. हा नफा तुमच्या लागू असलेल्या इनकम टॅक्स स्लॅब रेटनुसार करपात्र ठरतो. जास्त उत्पन्न गट असलेल्यांसाठी, हा दर ३०% पर्यंत जाऊ शकतो. हा दर लॉन्ग-टर्म कॅपिटल गेनवरील १२.५% च्या फ्लॅट रेटपेक्षा खूप जास्त आहे. जर तुम्ही दोन वर्षांच्या जवळ असाल, तर काही महिने जास्त वाट पाहिल्यास तुम्हाला लॉन्ग-टर्म कॅटेगरीमध्ये जाऊन लक्षणीय कर बचत करता येते.
सेक्शन ५४ सवलतीची मर्यादा
अनेकदा लोकांना इन्कम टॅक्स ऍक्टच्या सेक्शन ५४ नुसार मिळणाऱ्या टॅक्स सवलतीबद्दल गैरसमज असतो. त्यांना वाटते की मालमत्ता विकून मिळालेले पैसे नवीन घरात गुंतवल्यास कॅपिटल गेन टॅक्स भरावा लागणार नाही. मात्र, ही सवलत केवळ लॉन्ग-टर्म कॅपिटल गेनसाठीच लागू आहे. जर मालमत्ता २४ महिन्यांपेक्षा कमी काळ तुमच्या मालकीची असेल, तर तुम्ही या सवलतीचा लाभ घेऊ शकत नाही. नवीन घर लगेच विकत घेतले तरी, शॉर्ट-टर्म विक्रीतून झालेला संपूर्ण नफा करपात्र राहतो.
अचूक नफ्याची गणना
जास्तीत जास्त कर वाचवण्यासाठी, नफ्याची अचूक गणना करणे महत्त्वाचे आहे. तुम्हाला संपूर्ण विक्री किमतीवर नव्हे, तर केवळ नफ्यावर कर भरावा लागतो. विक्री किमतीतून मूळ खरेदी किंमत वजा करा. महत्त्वाचे म्हणजे, तुम्ही विक्रीशी संबंधित खर्च देखील वजा करू शकता. यामध्ये ब्रोकरेज फी, स्टॅम्प ड्युटी आणि खरेदी किंवा विक्रीच्या वेळी भरलेले नोंदणी शुल्क यांचा समावेश होतो. कराचे रिटर्न भरताना अचूक माहितीसाठी या खर्चांच्या नोंदी व्यवस्थित ठेवणे आवश्यक आहे.
मालमत्ता विक्रीचा व्यवहार अंतिम करण्यापूर्वी, मालकांनी मालमत्तेच्या नोंदणीची नेमकी तारीख तपासावी जेणेकरून मालकीचा कालावधी अचूकपणे मोजता येईल. जर तुम्ही दोन वर्षांच्या मर्यादेच्या जवळ असाल, तर खरेदी करार आणि विक्री नोंदणीची तारीख तपासणे हा तुमच्या कर दायित्वांना समजून घेण्याचा एक सोपा पण महत्त्वाचा मार्ग आहे.