जर तुम्ही नोकरीसोबत फ्रीलान्सिंग किंवा कन्सल्टिंगमधून अतिरिक्त कमाई करत असाल, तर ती टॅक्समध्ये दाखवणे अनिवार्य आहे. इन्कम टॅक्स विभागाच्या कडक निगराणीमुळे चुकीचे आयटीआर (ITR) भरणे तुम्हाला महागात पडू शकते.
आजकाल अनेक पगारदार कर्मचारी आपल्या मूळ नोकरीसोबतच फ्रीलान्सिंग, कंटेंट क्रिएशन किंवा कन्सल्टिंगद्वारे अतिरिक्त पैसे कमावत आहेत. मात्र, अनेकांना वाटते की हे उत्पन्न छोटे असल्याने टॅक्समध्ये दाखवण्याची गरज नाही, ही तुमची मोठी चूक ठरू शकते. कायद्यानुसार, मिळवलेला प्रत्येक रुपया टॅक्सच्या कक्षेत येतो.
उत्पन्नाचे अचूक वर्गीकरण (Income Classification)
तुमचे 'साईड हसल' व्यवसायाच्या स्वरूपात असेल, तर ते 'प्रॉफिट्स अँड गेन्स ऑफ बिझनेस ऑर प्रोफेशन' या हेडखाली दाखवणे आवश्यक आहे. अनेकजण ते चुकून 'इन्कम फ्रॉम अदर सोर्सेस'मध्ये दाखवतात. अशा चुकीमुळे तुम्हाला नोटीस येऊ शकते. पगारदार कर्मचारी जे सामान्यतः ITR-1 भरतात, त्यांना व्यवसायाचे उत्पन्न असल्यास ITR-3 किंवा ITR-4 भरावा लागेल.
प्रिजम्पटिव्ह टॅक्सेशन (Presumptive Taxation) चा पर्याय
फ्रीलान्सर्ससाठी कलम 44ADA अंतर्गत 50% उत्पन्न करपात्र दाखवून टॅक्स वाचवण्याचा सोपा पर्याय उपलब्ध आहे. व्यवसायासाठी कलम 44AD वापरता येते. यामुळे हिशोबाच्या लांबलचक पुस्तकांची गरज उरत नाही. मात्र, जर तुमचा खर्च जास्त असेल, तर नियमित पद्धतीचा अवलंब करणे फायदेशीर ठरू शकते.
डिजिटल ट्रॅकिंग आणि जोखीम
इन्कम टॅक्स विभागाकडे आता AIS आणि Form 26AS द्वारे तुमच्या आर्थिक व्यवहारांचे पूर्ण डिजिटल ट्रेल असते. तुमच्या बँक स्टेटमेंटमधील तफावत दिसताच ऑटोमेटेड नोटीस येऊ शकते. तसेच, जर तुमची उलाढाल ₹20 लाखांच्या वर जात असेल, तर GST रजिस्ट्रेशन करणे बंधनकारक आहे. कलम 270A नुसार उत्पन्न लपवल्यास दंड होऊ शकतो, त्यामुळे आगाऊ टॅक्स (Advance Tax) भरून आर्थिक शिस्त पाळणे महत्त्वाचे आहे.