कोणाची तरी मदत म्हणून लोन गॅरेंटर होणे ही एक कायदेशीर जबाबदारी आहे. समोरच्या व्यक्तीने EMI चुकवल्यास त्याचा थेट परिणाम तुमच्या क्रेडिट स्कोअरवर होऊ शकतो आणि भविष्यात स्वतःला कर्ज मिळवण्यात अडचणी येऊ शकतात.
अनेकदा मित्र किंवा नातेवाईकांना मदत म्हणून आपण त्यांच्या लोनसाठी गॅरेंटर बनतो. हे काम सोपे वाटते, पण आर्थिक आणि कायदेशीर दृष्टिकोनातून तुम्ही एका 'दुय्यम कर्जदाराच्या' (Secondary Debtor) भूमिकेत असता. हे फक्त एका कागदावर केलेली स्वाक्षरी नसून एक कायदेशीर करार आहे.
कायद्याचे स्वरूप काय आहे?
'इंडियन कॉन्ट्रॅक्ट ॲक्ट, १८७२' च्या कलम १२८ नुसार, गॅरेंटरची जबाबदारी ही मुख्य कर्जदाराच्या बरोबरीची (Co-extensive) असते. याचा अर्थ असा की, कर्जदाराने पैसे थकवल्यास बँक आधी त्यांच्या मागे न लागता थेट तुमच्याकडे पूर्ण वसुलीची मागणी करू शकते. यात व्याजासह सर्व थकीत रकमेची जबाबदारी तुमची असते.
क्रेडिट स्कोअरवर होणारा परिणाम
बँका सर्व गॅरंटीड लोन्सची माहिती CIBIL सारख्या क्रेडिट ब्युरोजकडे पाठवतात. त्यामुळे तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टमध्येही हे कर्ज दिसते. जर मुख्य कर्जदाराने EMI चुकला, तर तुमचा क्रेडिट स्कोअर खालावत जातो. यामुळे भविष्यात जेव्हा तुम्ही स्वतःसाठी होम लोन किंवा पर्सनल लोन घ्यायला जाल, तेव्हा तुमची पात्रता (Eligibility) कमी होऊ शकते किंवा बँका जास्तीचे व्याजदर आकारू शकतात.
जबाबदारीतून बाहेर पडणे कठीण
एकदा का तुम्ही गॅरेंटर म्हणून सह्या केल्या, तर त्यातून बाहेर पडणे सोपे नसते. तुम्ही केवळ वैयक्तिक कारणांमुळे किंवा नाते बिघडल्यामुळे जबाबदारी झटकू शकत नाही. जोपर्यंत कर्जदार दुसरे गॅरेंटर देत नाही किंवा कर्ज पूर्णपणे फेडत नाही, तोपर्यंत तुमची जबाबदारी कायम राहते.
काय काळजी घ्यावी?
कोणाचेही गॅरेंटर होण्यापूर्वी, बँकेसारखीच कसून तपासणी करा. कर्जदाराचे उत्पन्न स्थिर आहे का, त्याच्यावर आधीच किती कर्ज आहे, हे तपासा. 'सर्वात वाईट परिस्थिती' (Worst-case scenario) विचारात घ्या—जर कर्जदाराने हप्ते भरणे बंद केले, तर तुमच्या स्वतःच्या आर्थिक उद्दिष्टांवर, जसे की मुलांचे शिक्षण किंवा निवृत्ती नियोजन, त्याचा परिणाम होणार नाही ना, हे नक्की तपासा. करारातील अटी पूर्णपणे वाचूनच स्वाक्षरी करा.