Kotak MD: शेअर बाजारात होणाऱ्या चढ-उतारात गुंतवणूक करण्यासाठी 'या' 4 गोष्टी लक्षात ठेवा!

गुंतवणुकीचे मानसशास्त्र समजून घेणे महत्त्वाचे:

कोटक महिंद्रा एसेट मॅनेजमेंट कंपनीचे (Kotak AMC) मॅनेजिंग डायरेक्टर नीलेश शाह यांनी सांगितले की, बाजारात मोठी उलथापालथ होत असताना यशस्वी गुंतवणुकीसाठी गुंतवणूकदारांचे मानसशास्त्र समजून घेणे खूप महत्त्वाचे आहे. गुंतवणूकदारांसाठी त्यांनी ४ चिरंतन (timeless) तत्त्वे सांगितली आहेत:

१. बचतीला प्रथम प्राधान्य द्या (Prioritize Savings):

शाह यांच्या मते, 'उत्पन्न वजा खर्च बरोबर बचत' या पारंपरिक मॉडेलऐवजी 'उत्पन्न वजा बचत बरोबर खर्च' असे मॉडेल स्वीकारावे. म्हणजेच, बचत ही पहिली प्राथमिकता असावी आणि त्यानंतर खर्चाचे नियोजन करावे. यामुळे भांडवल जमा करण्यासाठी एक मजबूत पाया तयार होतो.

२. वाढीसाठी सातत्याने गुंतवणूक करा (Invest Consistently for Growth):

बाजाराची स्थिती कशीही असली तरी, नियमितपणे आणि शिस्तबद्ध पद्धतीने गुंतवणूक करत राहण्याचा शाह यांचा सल्ला आहे. 'थेंबे थेंबे तळे साचे' याप्रमाणे सातत्यपूर्ण गुंतवणुकीमुळे गुंतवणूकदार मार्केट टाइमिंगच्या (market timing) फंदात पडत नाहीत. यामुळे अस्थिर काळात संधी गमावणे किंवा चुकीच्या वेळी व्यवहार करणे टाळता येते.

३. धोका कमी करण्यासाठी पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणा (Diversify Portfolios to Reduce Risk):

गुंतवणुकीतील जोखीम कमी करण्यासाठी इक्विटी, डेट, रिअल इस्टेट आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांसारख्या विविध ॲसेट क्लासमध्ये (asset classes) पोर्टफोलिओचे विविधीकरण (diversification) करणे महत्त्वाचे आहे. सध्या अनेक रिटेल गुंतवणूकदार लोकप्रिय आणि जास्त परतावा देणाऱ्या क्षेत्रांमध्येच पैसे गुंतवतात, ज्यामुळे ते त्या क्षेत्रातील घसरणीला बळी पडू शकतात. अशा वेळी विविधीकरण महत्त्वाचे ठरते.

४. संयम आणि दीर्घकालीन दृष्टिकोन ठेवा (Cultivate Patience and a Long-Term View):

गुंतवणुकीतील भावनिक आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी संयम आणि दीर्घकालीन दृष्टिकोन असणे आवश्यक आहे, असे शाह यांनी अधोरेखित केले. लोभ (greed) आणि भीती (fear) यांसारख्या भावनांमुळे गुंतवणूकदार तर्कहीन निर्णय घेऊ शकतात. दीर्घकालीन दृष्टिकोन ठेवल्याने बाजारातील अल्पकालीन चढ-उतारांकडे संतुलित नजरेने पाहता येते आणि भांडवलाला हानी पोहोचवणारे आवेगपूर्ण निर्णय टाळता येतात.

'दुर्योधन' गुंतवणूकदार – धोक्याची घंटा:

शाह यांनी महाभारतातील दुर्योधनाचे उदाहरण दिले, ज्याला योग्य मार्ग माहित असूनही त्याने स्वार्थाचा मार्ग निवडला. त्याचप्रमाणे, जे गुंतवणूकदार गुंतवणुकीची चांगली तत्त्वे समजूनही त्यांचे पालन करत नाहीत, त्यांची तुलना त्यांनी दुर्योधनाशी केली. हर्षद मेहता बुल मार्केटमधील (Harshad Mehta bull market) स्वतःच्या अनुभवाचा उल्लेख करत त्यांनी सांगितले की, लोभामुळे त्यांना नुकसान सोसावे लागले. त्यामुळे, सट्टेबाजीऐवजी (speculation) मूल्यावर (value) लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. ते म्हणाले, 'किंमत ती आहे जी तुम्ही भरता, आणि मूल्य ते आहे जे तुम्हाला मिळते.'