भारतातील Gen Z गुंतवणूकदारांची दिशाभूल होत आहे. एका नवीन सर्वेक्षणातून धक्कादायक बाब समोर आली आहे की, **९३%** तरुण गुंतवणूकदार इन्फ्लुएन्सर्सना अधिक विश्वासार्ह मानतात, तर **५४%** तरुण आर्थिक अस्थिरतेमुळे महत्त्वाचे निर्णय पुढे ढकलत आहेत.
भारतीय शेअर बाजारातील वाढत्या संधींमुळे गुंतवणूक करणे सुलभ झाले असले, तरी Gen Z गुंतवणूकदारांसमोर एक मोठा प्रश्न उभा ठाकला आहे—तो म्हणजे 'योग्य सल्ला कोणाकडून घ्यावा?'. आजकाल SIP किंवा स्टॉक ट्रेडिंग ॲप्स वापरणे सोपे झाले आहे, परंतु प्रोफेशनल सल्ला आणि सोशल मीडियावरील 'व्हायरल' टिप्स यातील फरक ओळखणे तरुणांसाठी कठीण झाले आहे.
SEBI चा धक्कादायक अहवाल
SEBI च्या २०२५ च्या सर्व्हेनुसार, तब्बल ९३% तरुण गुंतवणूकदार सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर्सनी दिलेल्या माहितीला अधिक पसंती देतात. तज्ज्ञांच्या मते, हे अत्यंत धोकादायक आहे. कारण इन्फ्लुएन्सर्सकडे अनेकदा अधिकृत आर्थिक पदव्या नसतात आणि त्यांना कोणत्याही कायदेशीर नियमांचे बंधन नसते. याउलट, नोंदणीकृत आर्थिक सल्लागारांना (Registered Investment Advisors) कडक नियमावली पाळावी लागते.
कुटुंबाचा सल्ला विरुद्ध डिजिटल गोंगाट
पूर्वीच्या पिढीत गुंतवणुकीचे निर्णय हे घरातील मोठ्या व्यक्तींच्या सल्ल्याने घेतले जात असत. मात्र, आताचे मार्केट खूप वेगाने बदलत आहे. नवीन पिढीला आंतरराष्ट्रीय फंड्स किंवा क्रेडिट-आधारित ॲप्सची अधिक ओढ आहे. याच गोंधळात तरुण पिढी अल्गोरिदम आणि सोशल मीडियाच्या आहारी जात आहे, ज्यामुळे त्यांचे वैयक्तिक आर्थिक ध्येय बाजूला राहत आहे.
गंभीर परिणाम आणि पुढील पाऊल
२०२६ च्या डेटानुसार, ५४% तरुण व्यावसायिक घर घेणे किंवा मुलांचे शिक्षण यासारखे महत्त्वाचे निर्णय आर्थिक तणावामुळे पुढे ढकलत आहेत. ही अस्थिरता 'हर्ड मेंटॅलिटी'मुळे (Herd Mentality) अधिक वाढत आहे.
गुंतवणूकदारांनी हे समजून घेतले पाहिजे की सोशल मीडियावरील कंटेंट हा अनेकदा 'एंगेजमेंट' मिळवण्यासाठी बनवलेला असतो, तुमच्या फायद्यासाठी नाही. गुंतवणूक करताना अधिकृत कागदपत्रे आणि कंपनीचे रिपोर्ट्स तपासावेत. केवळ लोकप्रियतेवर अवलंबून राहण्याऐवजी स्वतःचा 'फायनान्शिअल जजमेंट' (Financial Judgment) विकसित करणे, हेच दीर्घकालीन यशाचे गमक आहे.