भारतातील कर्जदारांची आर्थिक स्थिती चिंतेची बनली आहे. नवीन आकडेवारीनुसार, ६०% कर्जदार आपला बहुतांश पगार केवळ EMI भरण्यासाठी वापरत आहेत, तर ४०% लोक जुनी कर्जे फेडण्यासाठी पुन्हा कर्ज काढत आहेत.
देशातील मध्यमवर्गीय कुटुंबांच्या आर्थिक नियोजनावर सध्या मोठे संकट ओढवले आहे. आकडेवारी पाहता, ६०% कर्जदार आपल्या महिन्याच्या कमाईचा मोठा हिस्सा कर्जाचे हप्ते भरण्यात खर्च करत आहेत. यामुळे अचानक उद्भवणाऱ्या आर्थिक गरजा किंवा वैद्यकीय आणीबाणी हाताळण्यासाठी लोकांच्या हातात कोणतीही बचत उरत नाहीये.
कर्जाच्या चक्रात अडकलेली जनता
अनेकजण आता 'रिव्हॉल्व्हिंग क्रेडिट ट्रॅप'मध्ये अडकले आहेत, जिथे ४०% कर्जदार जुनी कर्जे फेडण्यासाठी नवीन कर्ज घेत आहेत. सणासुदीच्या काळात 'बाय नाऊ, पे लेटर' (BNPL) सारख्या योजनांमुळे खर्च वाढला असला तरी, वास्तविक उत्पन्नाच्या तुलनेत हे ओझे असह्य होत आहे.
कर्जाची प्रमुख कारणे काय?
लोक कर्जात का अडकतात? याचे विश्लेषण केले असता धक्कादायक निष्कर्ष समोर आले आहेत:
- वैद्यकीय आणीबाणी: २६% कर्जे आरोग्यविषयक कारणांसाठी आहेत.
- लग्न आणि शिक्षण: २२% कर्जे वैयक्तिक जबाबदाऱ्यांसाठी घेतली आहेत.
- व्यवसाय आणि नोकरीतील अस्थिरता: १८% कर्जे व्यवसायातील तोटा किंवा नोकरीच्या संकटामुळे घेतली आहेत.
भविष्यातील धोके
नोकरी जाणे किंवा पगारात कपात होणे हे ३१% लोकांच्या कर्ज थकवण्याचे मुख्य कारण ठरले आहे. तसेच २८% कर्जदारांकडे उत्पन्नाच्या तुलनेत कर्जाचे प्रमाण (Debt-to-Income Ratio) खूप जास्त आहे. तज्ज्ञांच्या मते, नवीन कर्ज घेताना केवळ हप्त्याचा विचार न करता व्याजाचा एकूण खर्च आणि भविष्यातील जोखीम यांचा गांभीर्याने विचार करणे काळाची गरज आहे.