Global Fintech Fest 2026 मध्ये समोर आले की, भारतीय फिनटेक कंपन्या आता केवळ डिजिटल पोहोच वाढवण्यावर मर्यादित न राहता, वापरकर्त्यांना प्रत्यक्ष आर्थिक उद्दिष्टे साध्य करण्यास मदत करण्यावर भर देणार आहेत. UPI सारखी पायाभूत सुविधा भक्कम झाल्यामुळे आता AI आणि डेटा पोर्टेबिलिटीच्या मदतीने लोकांच्या आर्थिक आरोग्याकडे लक्ष दिले जाईल.
भारतीय फिनटेक क्षेत्राचा प्रवास आता एका नवीन आणि प्रगल्भ टप्प्यावर पोहोचला आहे. मुंबईत ८ ते ११ सप्टेंबर दरम्यान पार पडलेल्या ७ व्या 'ग्लोबल फिनटेक फेस्ट' (GFF) मध्ये उद्योगातील दिग्गज आणि नियामकांनी फिनटेक क्षेत्राच्या धोरणात्मक बदलावर शिक्कामोर्तब केले आहे.
वॉल्यूम कडून व्हॅल्यू कडे (From Volume to Value)
भारतात डिजिटल व्यवहारांनी मोठी झेप घेतली आहे. दरमहा १४ अब्जांहून अधिक UPI व्यवहार आणि डिजिटल ओळख (Digital Identity) च्या व्यापक वापरामुळे देश प्रगत झाला आहे. मात्र, आता केवळ 'Assets Under Management' (AUM) किंवा SIP च्या संख्येवरून कंपन्यांचे यश मोजले जाणार नाही. आता प्लॅटफॉर्म्स वापरकर्त्यांचा कॅश फ्लो सुधारणे, कर्ज कमी करणे आणि दीर्घकालीन आर्थिक उद्दिष्टे पूर्ण करण्यावर भर देणार आहेत.
नियमन आणि डेटाची जबाबदारी
RBI गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी स्पष्ट केले की, फिनटेक कंपन्यांनी ग्राहकांचा डेटा केवळ बिझनेस असेट न मानता ती एक 'फिड्युशियरी रिस्पॉन्सिबिलिटी' (विश्वासार्ह जबाबदारी) म्हणून पाहिली पाहिजे. नवीन 'युनायटेड फिनटेक फोरम' (SRO) ला मिळालेली मंजुरी हे कंपन्यांच्या गव्हर्नन्स आणि डेटा सुरक्षिततेच्या वाढत्या दबावाचे प्रतीक आहे.
AI आणि वैयक्तिक सल्ल्याची आव्हाने
AI च्या मदतीने वैयक्तिक आर्थिक सल्ला देणे सोपे होणार असले, तरी डेटा विखुरलेला असणे हे एक मोठे आव्हान आहे. डेटा पोर्टेबिलिटी आणि इंटरऑपरेबिलिटी वाढवल्यास गुंतवणूकदारांना एका प्लॅटफॉर्मवरून दुसऱ्या प्लॅटफॉर्मवर जाणे सोपे होईल, ज्यामुळे सेवांची गुणवत्ता वाढेल. मात्र, जटिल आर्थिक निर्णयांसाठी मानवी बुद्धिमत्तेची गरज कायम राहणार आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
फिनटेक कंपन्यांसाठी आता नफा (Profitability) मिळवणे हे मोठे आव्हान आहे. पुढील काळात ज्या कंपन्या ग्राहकांना केवळ ट्रांझॅक्शन वाढवण्यासाठी न वापरता, त्यांच्या आर्थिक प्रगतीसाठी गुणवत्तेवर आधारित सल्ला देतील, त्या कंपन्याच मार्केटमध्ये टिकून राहतील. गुंतवणूकदारांनी आता कंपन्यांच्या नवनवीन बिझनेस मॉडेल्सवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.