Income Tax Appellate Tribunal (ITAT) च्या एका ताज्या निर्णयाने स्पष्ट केले आहे की, वारशाने मिळालेल्या सोन्याचा उगम सिद्ध करण्यासाठी आता कागदपत्रांची पूर्तता असणे अत्यंत आवश्यक आहे. नियमांकडे दुर्लक्ष केल्यास तुमच्या सोन्याला 'अनएक्सप्लेंड इन्कम' (Unexplained Income) म्हणून घोषित केले जाऊ शकते.
मुंबईच्या Income Tax Appellate Tribunal (ITAT) ने दिलेल्या एका महत्त्वाच्या निकालाने कौटुंबिक दागिने आणि वारशाने मिळालेल्या सोन्याच्या कागदपत्रांच्या महत्त्वावर प्रकाश टाकला आहे. एका प्रकरणात, करदात्याने ₹67.4 लाख किमतीचे दागिने जाहीर केले होते. सुरुवातीला त्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले होते, परंतु करदात्याने सोन्याचा उगम स्पष्ट करणारी पुरेशी कागदपत्रे सादर केल्यानंतर त्यांना दिलासा मिळाला. ही घटना एक आठवण करून देते की, मोठी मालमत्ता उघड झाल्यावर टॅक्स अथॉरिटीज त्याचे स्त्रोत नक्कीच तपासू शकतात.\n\n### Section 69A अंतर्गत असलेला धोका\n\nIncome Tax Act च्या सेक्शन 69A नुसार, जर तुमच्याकडे असलेले सोने किंवा दागिने यांचा उगम तुम्ही स्पष्ट करू शकला नाहीत, तर अधिकारी त्याला तुमचे 'अघोषित उत्पन्न' मानू शकतात. जर तुम्ही ऑडिट किंवा सर्च दरम्यान ठोस स्पष्टीकरण देऊ शकला नाहीत, तर त्या दागिन्यांच्या मूल्यावर मोठा टॅक्स आणि पेनल्टी आकारली जाऊ शकते. ही मालमत्ता तुम्ही वारशाने किंवा भेट म्हणून मिळवली आहे, हे सिद्ध करण्याची जबाबदारी पूर्णपणे करदात्याची असते.\n\n### सोन्याच्या मर्यादेबाबतचा गैरसमज\n\nअनेकांना वाटते की Central Board of Direct Taxes (CBDT) ने ठरवलेली मर्यादेपेक्षा (विवाहित महिलांसाठी 500 ग्रॅम, अविवाहित महिलांसाठी 250 ग्रॅम आणि पुरुषांसाठी 100 ग्रॅम) जास्त सोने ठेवणे बेकायदेशीर आहे. मात्र, हा मोठा गैरसमज आहे. ही मर्यादा केवळ सर्च ऑपरेशन दरम्यान अधिकाऱ्यांना सोन्याची जप्ती टाळण्यासाठी दिलेली मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत. जर तुमच्याकडे यापेक्षा जास्त सोने असेल आणि तुम्ही त्याचा कायदेशीर स्त्रोत (उदा. वारसा किंवा बक्षीस) सिद्ध करू शकत असाल, तर सरकार ते जप्त करू शकत नाही.\n\n### योग्य कागदपत्रे कशी राखावीत?\n\nवारशाने मिळालेल्या सोन्यासाठी जुन्या खरेदीच्या पावत्या नसणे स्वाभाविक आहे. अशा वेळी इतर कायदेशीर कागदपत्रे वाचवा:\n\n* मृत्युपत्र (Will): कौटुंबिक दागिन्यांचा वारसा स्पष्ट करणारा दस्तऐवज.\n* कौटुंबिक वाटप पत्र (Family Settlement Deed): ज्याद्वारे दागिन्यांची मालकी सिद्ध होते.\n* जुने रेकॉर्ड्स: जुने वेल्थ-टॅक्स रिटर्न, गिफ्ट डीड किंवा व्हॅल्युएशन रिपोर्ट.\n\nजेव्हा तुम्ही भविष्यात हे सोने विकाल, तेव्हा 'कॅपिटल गेन्स टॅक्स' (Capital Gains Tax) मोजताना मूळ खरेदीची किंमत ठरवण्यासाठी ही कागदपत्रे अत्यंत महत्त्वाची ठरतात. त्यामुळे आजच तुमच्या कौटुंबिक सोन्याच्या दागिन्यांचा योग्य रेकॉर्ड तयार ठेवणे तुमच्या फायद्याचे ठरेल.