RBI चा रेपो रेट (Repo Rate) 5.25% वर स्थिर असल्याने, अनेक गृहकर्ज (Home Loan) धारक आता आपल्या कर्जाची पुनर्रचना (Restructure) करण्याचा विचार करत आहेत. EMI कमी करणे आणि कर्जाचा कालावधी (Tenure) कमी करणे, या दोन पर्यायांपैकी कोणता निवडायचा हे तुमच्या आर्थिक स्थितीवर आणि भविष्यातील ध्येयांवर अवलंबून आहे. कोणता पर्याय एकूण व्याज खर्चात बचत करेल, हे जाणून घेऊया.
RBI चा निर्णय आणि गृहकर्ज धारकांसाठी पर्याय
RBI ने ऑगस्ट 2026 मध्ये झालेल्या धोरण बैठकीत रेपो रेट 5.25% वर स्थिर ठेवला आहे. यामुळे बहुतेक फ्लोटिंग रेट (Floating Rate) गृहकर्जांवरील व्याजदरही जैसे थे आहेत. अशा स्थिरतेच्या काळात किंवा कर्जाचे नियम बदलताना, कर्जदारांना एक मोठा प्रश्न पडतो: मासिक हप्ता (EMI) कमी करावा की EMI कायम ठेवून कर्जाचा कालावधी (Tenure) कमी करावा?
EMI कमी केल्यास काय होते?
EMI कमी करण्याचा पर्याय निवडल्यास, तात्काळ आर्थिक दिलासा मिळतो. ज्या कुटुंबांचे मासिक बजेट तंग आहे किंवा जे इतर जास्त व्याजदराची कर्जे फेडण्याचा प्रयत्न करत आहेत, त्यांच्यासाठी हा चांगला पर्याय ठरू शकतो. दर महिन्याला कमी हप्ता भरल्याने तुमच्या हातात जास्त पैसे राहतात, जे वाढत्या खर्चांसाठी वापरले जाऊ शकतात किंवा आपत्कालीन निधी (Emergency Fund) तयार करण्यासाठी उपयोगी ठरू शकतात.
मात्र, याचा एक मोठा तोटा आहे. EMI कमी केल्यास कर्ज फेडायला जास्त वेळ लागतो. गृहकर्जाचे गणित असे असते की, थकबाकीवरील व्याजाची गणना केली जाते. त्यामुळे कर्ज जितके जास्त काळ चालू राहील, तितके जास्त व्याज बँकेला भरावे लागते. अनेकदा, EMI कमी करून वाचवलेले पैसे खर्चातच जातात, त्यामुळे कर्जाचा एकूण भार वाढतो.
Tenure कमी करण्याचे फायदे
याउलट, जर तुम्ही तुमचा सध्याचा EMI कायम ठेवला (व्याजदर कमी झाले तरीही), तर तुम्ही कर्जाची परतफेड वेगाने करू शकता. जेव्हा व्याजदर कमी होतात, तेव्हा EMI चा मोठा भाग मूळ रकमेकडे (Principal) जातो. जर तुम्ही EMI वाढवला नाही, तर हे अतिरिक्त पैसे थेट कर्जाची मूळ रक्कम कमी करतात. यामुळे कर्जाचा कालावधी लक्षणीयरीत्या कमी होतो आणि दीर्घकाळात व्याजाची मोठी बचत होते. विशेषतः, ज्या कर्जांना अनेक वर्षे बाकी आहेत, त्यांच्यासाठी हा पर्याय अत्यंत फायदेशीर ठरू शकतो.
कर्जाच्या टप्प्याचा विचार महत्त्वाचा
कर्जदारांनी त्यांच्या कर्जाच्या टप्प्याचाही (Stage of Loan) विचार करणे आवश्यक आहे. दीर्घकालीन गृहकर्जाच्या सुरुवातीच्या वर्षांमध्ये, EMI चा मोठा भाग व्याजासाठी जातो, मूळ रकमेसाठी खूप कमी. त्यामुळे, कर्जाच्या सुरुवातीलाच Tenure कमी केल्यास व्याजात सर्वाधिक बचत होऊ शकते. कर्जाच्या अंतिम वर्षांमध्ये Tenure कमी करण्याचा प्रभाव कमी होतो.
अंतिम निर्णय घेण्यापूर्वी...
कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी, कर्जदात्याकडून (Lender) सुधारित Amortization Schedule मागवणे महत्त्वाचे आहे. यामुळे तुम्हाला वेगवेगळ्या परिस्थितीत व्याजाचा खर्च कसा बदलेल, हे स्पष्टपणे कळेल. फ्लोटिंग रेट कर्जांमध्ये RBI पारदर्शकतेची अपेक्षा करते आणि वैयक्तिक कर्जदारांसाठी प्रीपेमेंट पेनल्टी (Prepayment Penalty) प्रतिबंधित आहे. त्यामुळे, बँकेने व्याजदरातील सवलत योग्यरित्या लागू केली आहे की नाही, हे तपासणे आवश्यक आहे.