सण-उत्सवाच्या काळात सोने-चांदीची खरेदी करताना आता Income-tax Act, 2025 चे नियम जाणून घेणे गरजेचे आहे. फिजिकल गोल्ड, ETFs आणि Sovereign Gold Bonds वर टॅक्सचे दर आणि होल्डिंग पिरियडमध्ये मोठे फरक आहेत.
सण-उत्सवात सोन्या-चांदीची मोठी खरेदी झाली आहे. मात्र, १ एप्रिल २०२६ पासून लागू झालेल्या Income-tax Act, 2025 नुसार, तुमच्या गुंतवणुकीवर टॅक्स कसा आकारला जातो, हे समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.\n\n### होल्डिंग पिरियड आणि टॅक्सचे दर\n\nगुंतवणुकीच्या प्रकारानुसार टॅक्सचे नियम बदलतात. फिजिकल गोल्ड आणि चांदीसाठी २४ महिन्यांपेक्षा जास्त होल्डिंग असल्यास ते Long-Term Capital Gains (LTCG) मध्ये येते. याआधी विक्री केल्यास, नफ्यावर तुमच्या इन्कम टॅक्स स्लॅबनुसार टॅक्स द्यावा लागेल.\n\nदुसरीकडे, गोल्ड आणि सिल्वर ETFs साठी १२ महिने हा कालावधी लॉन्ग-टर्म मानला जातो. यावर १२.५% फ्लॅट टॅक्स आकारला जातो, मात्र यामध्ये इंडेक्सेशनचा (Indexation) लाभ मिळत नाही.\n\n### Sovereign Gold Bonds (SGB) मधील फरक\n\nSGB च्या बाबतीत मूळ सबस्क्रायबर्सनी मॅच्युरिटीपर्यंत होल्डिंग ठेवल्यास टॅक्स सूट मिळते. मात्र, दुय्यम बाजारातून (Secondary Market) खरेदी करणाऱ्यांसाठी हे नियम लागू नाहीत. त्यांना १२.५% दराने टॅक्स भरावा लागेल. तसेच, यातून मिळणारे वार्षिक व्याज 'Income from other sources' अंतर्गत टॅक्सेबल असते.\n\n### कंप्लायन्स आणि रिपोर्टिंग\n\nआता टॅक्स कंप्लायन्स डिजिटल झाले आहे. त्यामुळे तुमच्या सोने-चांदीच्या व्यवहारांची नोंद Annual Information Statement (AIS) आणि Form 26AS शी जुळवून घेणे गरजेचे आहे. वारसाहक्काने मिळालेल्या सोन्याच्या बाबतीत, मागील मालकाचा होल्डिंग पिरियड आणि खरेदीची किंमत गृहीत धरली जाते. ITR-2 मधील 'Schedule CG' मध्ये ही माहिती अचूक भरल्यास भविष्यातील त्रास टाळता येईल.