क्रेडिट रिपोर्टवर चुकून दिसणारी 'Ghost Loans' तुमची पत (Credit Score) खराब करू शकतात. डिजिटल लेंडिंगमधील चुका किंवा आयडेंटिटी थेफ्टमुळे असे घडू शकते. RBI च्या नियमांनुसार **३० दिवसांच्या** आत तक्रार करून तुम्ही हा रेकॉर्ड दुरुस्त करू शकता.
क्रेडिट रिपोर्टवर एखादे अनोळखी लोन दिसणे ही केवळ किरकोळ चूक नसून, त्याला 'Ghost Loan' म्हणतात. यामुळे तुमचा क्रेडिट स्कोअर खाली येतो आणि भविष्यात कर्ज मिळणे कठीण होते. हे सहसा डिजिटल लेंडिंगमधील तांत्रिक त्रुटींमुळे किंवा आयडेंटिटी थेफ्टमुळे घडते.
चुका कशा ओळखाव्या?
भारतातील चार प्रमुख क्रेडिट ब्युरो - CIBIL, Experian, Equifax आणि CRIF High Mark कडून नियमितपणे आपला रिपोर्ट तपासा. रिपोर्टमध्ये तुम्हाला माहित नसलेले लोन अकाउंट नंबर, पूर्णपणे फेडलेले लोन 'Active' दिसणे किंवा तुम्ही स्वाक्षरी न केलेले लोन गॅरेंटर म्हणून नाव असणे, या गोष्टींकडे बारकाईने लक्ष द्या.
तक्रार करण्याची प्रक्रिया
१. ब्युरो पोर्टलवर डिस्प्युट (Dispute) नोंदवा: प्रथम संबंधित क्रेडिट ब्युरोच्या पोर्टलवर जाऊन चुकीच्या एंट्रीबाबत तक्रार करा.
२. सावकाराशी थेट संपर्क: ब्युरो स्वतः माहिती पुसू शकत नाहीत, ते सावकाराशी (Lender) पडताळणी करतात. त्यामुळे, संबंधित बँका किंवा संस्थांना लेखी पत्र लिहून केवायसी (KYC) आणि लोन वितरणाची कागदपत्रे पडताळून पाहण्यास सांगा.
RBI चे संरक्षण आणि कायदेशीर मार्ग
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, लेंडर्सना तक्रार मिळाल्यापासून ३० दिवसांच्या आत ती निकाली काढणे बंधनकारक आहे. जर ३० दिवसांत काहीही कार्यवाही झाली नाही, तर तुम्ही RBI Integrated Ombudsman Scheme कडे दाद मागू शकता. नियमांचे पालन न करणाऱ्या संस्थांकडून काही प्रकरणांत नुकसानभरपाई मिळवण्याचाही अधिकार ग्राहकांना आहे.