भारतात 750 पेक्षा जास्त क्रेडिट स्कोअर असणं खूप गरजेचं आहे. यामुळे तुम्हाला कमी व्याजदरात कर्ज मिळतं आणि लोन लवकर मंजूर होतं. अशाच पाच महत्त्वाच्या सवयी लावून तुम्ही तुमचा क्रेडिट प्रोफाइल मजबूत करू शकता.
750+ क्रेडिट स्कोअर का महत्त्वाचा?
भारतातील बँका आणि वित्तीय संस्था (NBFCs) 750 किंवा त्याहून अधिक क्रेडिट स्कोअर असलेल्यांना आर्थिकदृष्ट्या विश्वासार्ह मानतात. होम लोन, कार लोन किंवा पर्सनल लोन मंजूर करण्यापूर्वी तुमची रिस्क प्रोफाइल तपासण्यासाठी हा तीन-अंकी आकडा खूप महत्त्वाचा ठरतो.
वेळेवर पेमेंटला प्राधान्य द्या
तुमच्या क्रेडिट प्रोफाइलमध्ये पेमेंट हिस्ट्री हा सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे. कर्जाचा एक हप्ता (EMI) जरी चुकला किंवा क्रेडिट कार्डाचे बिल वेळेवर भरले नाही, तर त्याचा परिणाम तुमच्या रिपोर्टवर वर्षानुवर्षे दिसू शकतो. यामुळे भविष्यात कर्ज मिळण्यात अडचणी येऊ शकतात. यासाठी, अनेक फायनान्शियल प्लॅनर्स बँकांद्वारे दिली जाणारी ऑटोमॅटिक पेमेंटची सुविधा वापरण्याचा सल्ला देतात. जर भूतकाळात तुम्हाला पेमेंटमध्ये अडचणी आल्या असतील, तर वेळेवर पेमेंट करून पुन्हा विश्वासार्हता निर्माण करणे हा स्कोअर सुधारण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे.
क्रेडिट युटिलायझेशनवर लक्ष ठेवा
क्रेडिट युटिलायझेशन रेशो (Credit Utilization Ratio) म्हणजे तुमच्या एकूण क्रेडिट लिमिटपैकी तुम्ही किती टक्के रक्कम वापरली आहे. आर्थिक तज्ज्ञांचा सल्ला आहे की हा रेशो 30% च्या खाली ठेवावा. उदाहरणार्थ, जर तुमच्या सर्व क्रेडिट कार्डांची एकूण लिमिट ₹1,00,000 असेल, तर तुमच्या बिलाची थकबाकी ₹30,000 च्या आत ठेवण्याचा प्रयत्न करा. जास्त युटिलायझेशनमुळे कर्जदारांना वाटू शकते की तुम्ही कर्जावर जास्त अवलंबून आहात, ज्यामुळे तुमचा स्कोअर कमी होऊ शकतो.
विचारपूर्वक करा लोनसाठी अर्ज
जेव्हा तुम्ही नवीन लोन किंवा क्रेडिट कार्डसाठी अर्ज करता, तेव्हा कर्ज देणारी संस्था तुमच्या रिपोर्टवर 'हार्ड इन्क्वायरी' (Hard Inquiry) करते. अगदी कमी वेळात अनेक ठिकाणी अर्ज केल्याने क्रेडिट ब्युरोला वाटू शकते की तुम्हाला पैशांची तातडीने गरज आहे, ज्यामुळे तुमच्या स्कोअरवर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे, औपचारिक अर्ज करण्यापूर्वी वेगवेगळ्या बँकांच्या एलिजिबिलिटी (Eligibility) आणि व्याजदरांची तुलना करणे अधिक फायदेशीर ठरते.
जुनी खाती व्यवस्थित सांभाळा
तुमचा क्रेडिट इतिहास किती जुना आहे, यावरून कर्ज देणाऱ्यांना तुमच्या दीर्घकालीन आर्थिक वर्तणुकीची कल्पना येते. जुनी क्रेडिट खाती बंद केल्याने तुमच्या खात्यांच्या सरासरी वयावर परिणाम होतो, ज्यामुळे तुमचा स्कोअर कमी होऊ शकतो. जर जुन्या क्रेडिट कार्डावर वार्षिक शुल्क (Annual Fee) कमी किंवा शून्य असेल, तर त्यावर छोटी खरेदी करून ती पूर्णपणे फेडत राहणे चांगले.
रिपोर्टची नियमित तपासणी करा
कधीकधी क्रेडिट रिपोर्टमध्ये चुका असू शकतात. उदाहरणार्थ, बंद झालेली खाती अजूनही चालू दाखवणे किंवा पेमेंट केले असूनही थकबाकी दाखवणे. अधिकृत क्रेडिट ब्युरोकडून नियमितपणे तुमचा क्रेडिट रिपोर्ट तपासल्याने तुम्हाला या चुका लवकर शोधता येतात. जर तुम्हाला कोणतीही चूक आढळली, तर तुम्ही क्रेडिट ब्युरोकडे तक्रार (Dispute) करू शकता. तुमच्या रिपोर्टवर लक्ष ठेवल्याने तुमचा स्कोअर तुमच्या खऱ्या आर्थिक वर्तणुकीला अचूकपणे दर्शवतो.