नॉमिनी म्हणजे केवळ तुमच्या संपत्तीचा कायदेशीर मालक नाही, तर तो एक कस्टोडियन आहे. अनेक गुंतवणूकदार बँकेत, डिमॅट अकाउंटमध्ये किंवा इन्शुरन्समध्ये नॉमिनेशन अपडेट करायला विसरतात, ज्यामुळे कुटुंबाला नंतर कायदेशीर अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.
अनेक गुंतवणूकदारांना वाटते की बँकेत किंवा डिमॅट अकाउंटमध्ये 'नॉमिनी'चे नाव नोंदवणे म्हणजे वारसा हक्काचे काम संपले. पण ही एक मोठी चूक ठरू शकते. गुंतवणूकदार आणि त्यांचे कुटुंब यांच्यातील वारसा हक्काचा वाद टाळण्यासाठी नॉमिनी आणि कायदेशीर वारस (Legal Heir) यांच्यातील फरक समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.\n\n### नॉमिनी म्हणजे काय?
कायदेशीरदृष्ट्या नॉमिनी म्हणजे केवळ 'ट्रस्टी' किंवा 'कस्टोडियन' असतो. खातेधारकाच्या निधनानंतर संपत्ती हस्तांतरित करण्याची प्रक्रिया सुलभ करणे हे त्यांचे मुख्य काम आहे. नॉमिनी म्हणजे मालमत्तेचा पूर्ण मालक असे समजू नका. जर तुम्ही 'विल' (Will) बनवली असेल, तर मालमत्ता त्याप्रमाणेच वाटली जाईल, मग नॉमिनी कुणीही असो.\n\n### अपडेट राहणे का गरजेचे आहे?
बँक, डिमॅट अकाउंट आणि म्युच्युअल फंड फोलिओ हे एकमेकांशी जोडलेले नसतात. तुम्हाला प्रत्येक ठिकाणी स्वतंत्रपणे नॉमिनेशन करावे लागते. SEBI च्या नवीन नियमांनुसार, आता तुम्ही एका डिमॅट किंवा म्युच्युअल फंड अकाउंटसाठी ३ नॉमिनी निवडू शकता आणि त्यांना किती टक्के वाटा हवा, हेही ठरवू शकता. हे अपडेट न केल्यास तुमच्या कुटुंबाला ऐनवेळी मोठ्या मानसिक त्रासाला सामोरे जावे लागू शकते.\n\n### महत्त्वाचे बदल आणि खबरदारी
लग्नानंतर किंवा मुलांच्या जन्मानंतर नॉमिनेशन अपडेट करणे विसरू नका. तसेच, जर तुम्ही अल्पवयीन (Minor) मुलाला नॉमिनी बनवले असेल, तर कायदेशीर पालकाचे (Legal Guardian) नाव देणे अनिवार्य आहे. असे न केल्यास, गरज पडल्यास कुटुंबाला लिक्विडिटीसाठी संघर्ष करावा लागू शकतो.\n\n### 'विल' (Will) चे महत्त्व
नॉमिनेशन हे केवळ प्रशासकीय काम आहे, ती 'विल'ला पर्याय नाही. तुमच्या सर्व मालमत्तेची एक एकत्रित यादी तयार ठेवा आणि ती कुटुंबातील विश्वासू सदस्यांना माहीत असेल याची खात्री करा. योग्य नॉमिनेशन आणि एक कायदेशीर 'विल' या दोन्ही गोष्टी तुमच्या कुटुंबाचे भविष्य सुरक्षित करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत.