सणासुदीच्या काळात खरेदीचा ओघ वाढतो, पण त्याचा परिणाम तुमच्या क्रेडिट स्कोअरवर होऊ शकतो. BNPL आणि EMI च्या जाळ्यात अडकण्यापासून सावध राहा आणि तुमचा आर्थिक प्रोफाइल सुरक्षित ठेवा.
सणासुदीला आपण मनसोक्त खरेदी करतो, पण याचा फटका तुमच्या क्रेडिट स्कोअरला बसू शकतो. जर तुम्ही क्रेडिट कार्ड किंवा EMI चा अतिवापर करत असाल, तर वेळीच सावध होणे गरजेचे आहे. तुमचा क्रेडिट स्कोअर हा तुमच्या आर्थिक आरोग्याचा आरसा असतो, त्यामुळे खरेदी करताना संयम राखणे महत्त्वाचे आहे.
क्रेडिट युटिलायझेशन (Credit Utilization) म्हणजे काय?
तुम्ही तुमच्या एकूण क्रेडिट मर्यादेपैकी किती रक्कम वापरता, याला 'क्रेडिट युटिलायझेशन' म्हणतात. तज्ज्ञांच्या मते, हा आकडा नेहमी ३० टक्क्यांच्या खाली असणे आरोग्यासाठी चांगले असते. जर एखाद्या मोठ्या खरेदीमुळे तुमचा खर्च या मर्यादेच्या वर गेला, तर क्रेडिट ब्युरोजमध्ये तुमची प्रतिमा नकारात्मक ठरू शकते.
आजकल फॅशन बनलेली 'Buy-Now-Pay-Later' (BNPL) सुविधा ही प्रत्यक्षात एक छोटी कर्ज योजनाच आहे. ही माहिती क्रेडिट ब्युरोला दिली जाते. अनेकदा कर्ज भरल्यानंतरही ब्युरोकडून माहिती अपडेट होण्यास वेळ लागतो, ज्यामुळे तुमचा स्कोअर काही काळासाठी कमी दिसू शकतो.
RBI चे नियम आणि तुमचे संरक्षण
BNPL असो किंवा क्रेडिट कार्ड, दोन्हीकडे गांभीर्याने पाहणे आवश्यक आहे. Reserve Bank of India (RBI) च्या नियमांनुसार, सर्व कर्ज उत्पादनांची माहिती ब्युरोकडे देणे बंधनकारक आहे. जर तुम्ही हप्ते भरण्यास उशीर केला, तर त्याचा तुमच्या रेकॉर्डवर दीर्घकालीन परिणाम होतो.
खरेदी करण्यापूर्वी तुमचा क्रेडिट रिपोर्ट तपासा. RBI ने TransUnion CIBIL, Experian, Equifax आणि CRIF High Mark यांसारख्या कंपन्यांकडून वर्षातून एकदा मोफत रिपोर्ट मिळवण्याचा अधिकार तुम्हाला दिला आहे. जर रिपोर्टमध्ये काही चुकीची माहिती आढळली, तर तुम्ही तक्रार करू शकता. नियमांनुसार, तक्रार निवारणासाठी ३० दिवसांची मुदत असते आणि तसे न झाल्यास कर्जदाराला दररोज ₹१०० दंड भरावा लागू शकतो. आर्थिक नियोजन करताना या गोष्टी लक्षात ठेवणे हे भविष्यातील मोठ्या कर्जांसाठी (उदा. होम लोन) फायदेशीर ठरते.