गुंतवणूकदारांच्या या ३ सवयींमुळे होतेय मोठी आर्थिक हानी! फोर्टुना ॲसेट मॅनेजर्सचे तज्ज्ञ जयंत मंगलिक यांचा सल्ला

सततच्या व्यवहारांचा फटका

अनेक गुंतवणूकदारांना वाटते की वारंवार शेअर्सची खरेदी-विक्री करणे हे हुशारीचे लक्षण आहे. मात्र, या 'ओव्हरट्रेडिंग'मुळे व्यवहार शुल्क (transaction costs) आणि कर (taxes) वाढतात, ज्यामुळे संपत्ती कमी होते. फोर्टुना ॲसेट मॅनेजर्सचे पार्टनर जयंत मंगलिक सांगतात की, केवळ 2-3% वार्षिक ओव्हरट्रेडिंगचा फटका दीर्घकाळात, म्हणजे 20 वर्षांत, चक्रवाढ नुकसानीमुळे (compounding losses) पोर्टफोलिओ 25-30% पर्यंत कमी करू शकतो.

गुंतवणुकीतील एकाग्रतेचा धोका

जेव्हा एखादा सेक्टर किंवा शेअर चांगला परतावा देतो, तेव्हा अधिक पैसे गुंतवण्याची प्रवृत्ती वाढते. यामुळे 'कॉन्सन्ट्रेशन रिस्क' (concentration risk) वाढते. तेजीच्या बाजारात ही हुशारी वाटू शकते, पण मंदीच्या काळात पोर्टफोलिओ खूप असुरक्षित बनतो. मंगलिक यांच्या मते, शेअर्स, बॉण्ड्स आणि सोन्यामध्ये गुंतवणूक विभागून (diversified portfolio) ठेवणे दीर्घकाळासाठी महत्त्वाचे आहे. वैयक्तिक शेअर्स निवडण्यापेक्षा 'ॲसेट अलोकेशन' (asset allocation) जास्त महत्त्वाचे आहे.

मार्केट टायमिंगचा भ्रम

अनेक गुंतवणूकदार बाजारात 'उत्तम संधी'ची वाट पाहत रोख रक्कम (cash) हातात ठेवतात, जसे की मंदी, निवडणुका किंवा जागतिक बातम्या. पण या विलंबाची मोठी किंमत चुकवावी लागते. बाजार अप्रत्याशित असतो आणि बाजारातील काही उत्तम दिवस (best trading days) चुकले, तर परतावा लक्षणीयरीत्या कमी होतो. 'टाइम इन द मार्केट बीट्स टायमिंग द मार्केट' हे सिद्ध झाले आहे. दरम्यान, न गुंतवलेला पैसा महागाईमुळे (inflation) आपली खरेदीशक्ती गमावतो. अशावेळी, 'सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन्स' (SIPs) सारख्या पद्धती वापरून वेळेचा धोका कमी करता येतो आणि सातत्यपूर्ण वाढ साधता येते.