EPFO ने पूर्ण विथड्रॉवलची अंतिम मुदत वाढवली, लाखो लोकांसाठी बचतीवरचा ऍक्सेस अधिक कठीण झाला

कर्मचारी भविष्य निधि संघटना (EPFO) च्या केंद्रीय विश्वस्त मंडळाने सदस्य सुविधा आणि सेवानिवृत्ती सुरक्षा वाढवण्यासाठी काही उपाययोजनांना मंजुरी दिली आहे, यात विशेषतः पूर्ण पैसे काढण्यासाठी (withdrawal) लागणारा वेळ वाढवणे समाविष्ट आहे. कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी (EPF) खात्यांमधून पूर्ण पैसे काढण्यासाठीचा कालावधी दोन महिन्यांवरून 12 महिने करण्यात आला आहे, आणि कर्मचारी पेन्शन योजना (EPS) साठी हा कालावधी दोन महिन्यांवरून 36 महिन्यांपर्यंत वाढवण्यात आला आहे. या वाढवलेल्या मुदतींचा मुख्य उद्देश अकाली पैसे काढण्यास परावृत्त करणे आणि सदस्यांना त्यांचे युनिव्हर्सल अकाउंट नंबर (UAN) खात्यांमध्ये सातत्य राखण्यासाठी प्रोत्साहित करणे हा आहे, ज्यामुळे दीर्घकालीन बचतीला प्रोत्साहन मिळेल. EPFO ला अपेक्षा आहे की सदस्य अल्पकालीन गरजांसाठी अंशतः पैसे काढण्याचा पर्याय निवडतील.

तथापि, या बदलामुळे बऱ्याच चिंता निर्माण झाल्या आहेत. एक मुख्य समस्या 'व्हेरिफिकेशन ट्रॅप' (verification trap) आहे: सध्या, पूर्ण पैसे काढल्यास मागील नोकरीच्या नोंदी आणि KYC (Know Your Customer) चे सविस्तर पडताळणी (verification) केली जाते. वाढलेल्या मुदतींमुळे, सदस्यांना कदाचित पूर्ण पैसे काढण्याच्या वेळीच खात्यातील विसंगती (discrepancies) लक्षात येतील. या समस्या सोडवण्यासाठी माजी नियोक्त्यांचे (ex-employers) सहकार्य आवश्यक आहे, जे 12 महिन्यांनंतर अत्यंत कठीण होते कारण कर्मचारी बदलू शकतात किंवा कंपन्या प्रतिसाद देणे थांबवू शकतात. याव्यतिरिक्त, EPS पात्रतेशी संबंधित समस्या, जसे की चुकीचे वेतन स्लॅब किंवा चुकलेले पेन्शन योगदान, अंशतः पैसे काढताना लपून राहतात आणि नंतरच समोर येतात, ज्यामुळे गुंतागुंत निर्माण होते. परदेशात स्थलांतरित होणाऱ्या भारतीयांनाही अडचणी येतील, कारण 12 महिन्यांचा नियम बाहेर जाण्यापूर्वी EPF खाती बंद करणे अधिक कठीण बनवतो. PPF किंवा सीनियर सिटीझन्स सेव्हिंग्स स्कीम (SCSS) सारख्या इतर योजनांप्रमाणे, EPFO आपत्कालीन परिस्थितीत दंड आकारून अकाली पैसे काढण्याचा (penalized premature exit) पर्याय देत नाही, ज्यामुळे सदस्य अत्यंत गंभीर परिस्थितीतही त्यांच्या बचतीचा शेवटचा 25% भाग काढू शकत नाहीत. EPF (12 महिने) आणि EPS (36 महिने) साठी भिन्न पैसे काढण्याच्या मुदती, तसेच अस्पष्ट 25% रक्कम राखून ठेवण्याचा नियम, सदस्यांमध्ये संभ्रम निर्माण करतात.

या समस्या सोडवण्यासाठी, परदेशात जाणाऱ्यांसाठी आणि उद्योजकांसाठी दोन महिन्यांची मुदत पुन्हा लागू करणे, दंड आकारून अकाली पैसे काढण्याची परवानगी देणे (उदा. 1% दंडासह), PF शिल्लकीवर अल्पकालीन कर्ज सुरू करणे, EPS पात्रतेची पूर्व-पडताळणी लागू करणे, आणि प्रतिसाद न देणाऱ्या माजी नियोक्त्यांसोबत दावे सोडवण्यासाठी जलद एस्केलेशन यंत्रणा (escalation mechanism) स्थापित करणे यांसारख्या सूचना सुचवण्यात आल्या आहेत.

परिणाम:
या बदलांमुळे लाखो पगारदार भारतीयांच्या बचतीची तरलता (liquidity) लक्षणीयरीत्या प्रभावित होते. दीर्घकालीन बचत वाढवणे हे एक वैध उद्दिष्ट असले तरी, आपत्कालीन परिस्थितीत निधी मिळवण्यात येणारी वाढलेली अडचण, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर स्थलांतर, किंवा नोकरीशी संबंधित समस्यांना सामोरे जावे लागल्यास लक्षणीय हालअपेष्टा आणि आर्थिक ताण निर्माण होऊ शकतो.