EPF आणि NPS ही दोन्ही निवृत्तीच्या नियोजनासाठी महत्त्वाची साधने आहेत. EPF मध्ये **८.२५%** निश्चित परतावा मिळतो, तर NPS हे मार्केट-लिंक्ड ग्रोथवर आधारित आहे. या दोन्हीमधील फरक आणि टॅक्सचे फायदे समजून घेणे दीर्घकालीन गुंतवणुकीसाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
भारतीय गुंतवणूकदारांच्या निवृत्ती नियोजनात 'एम्प्लॉईज प्रॉव्हिडंट फंड' (EPF) आणि 'नॅशनल पेन्शन सिस्टम' (NPS) ही दोन प्रमुख सरकारी साधने आहेत. दोन्ही योजना निवृत्तीनंतरचा निधी उभारण्यासाठी बनवल्या गेल्या असल्या, तरी त्यांच्या परताव्याचे स्वरूप आणि जोखीम वेगळी आहे.\n\n### EPF: सुरक्षिततेचा आधार\nEPF हे पगारदार वर्गासाठी अत्यंत सुरक्षित गुंतवणूक माध्यम आहे. यात कर्मचारी आणि मालक प्रत्येकी १२% योगदान देतात. सध्या आर्थिक वर्ष २०२६-२७ साठी ८.२५% इतका निश्चित व्याजदर सरकारकडून दिला जातो, जो शेअर बाजारातील अस्थिरतेपासून सुरक्षित आहे. तसेच, घर खरेदी किंवा वैद्यकीय आणीबाणीच्या वेळी गरजेनुसार पैसे काढण्याची (Withdrawal) सोय असल्याने हे एक उत्तम आपत्कालीन साधन ठरते.\n\n### NPS: गुंतवणुकीची वाढ\nदुसरीकडे, NPS हे मार्केट-लिंक्ड प्रॉडक्ट आहे. यात गुंतवणूकदार इक्विटी, कॉर्पोरेट बॉण्ड्स आणि सरकारी सिक्युरिटीजमध्ये पैसा गुंतवू शकतात. डिसेंबर २०२५ च्या नवीन नियमांमुळे NPS अधिक आकर्षक झाले आहे. आता एन्युइटीची (Annuity) अट काही प्रकरणांत २०% पर्यंत कमी करण्यात आली असून, लहान खात्यांमधून पैसे काढणे अधिक सोपे झाले आहे.\n\n### टॅक्स प्लानिंगचे गणित\nकर सवलतींसाठी दोन्ही योजना महत्त्वाच्या आहेत:\n* EPF: ८०-सी (80C) अंतर्गत कर सवलत मिळते. मात्र, वर्षाला २.५ लाख रुपयांपेक्षा जास्त योगदानावर मिळणाऱ्या व्याजावर टॅक्स लागतो.\n* NPS: जुन्या टॅक्स रिजीममध्ये ८०-सीसीडी (1B) अंतर्गत ५०,००० रुपयांची अतिरिक्त सवलत मिळते. तसेच, नवीन आणि जुन्या दोन्ही नियमांत मालकाच्या योगदानावर कलम ८०-सीसीडी (2) अंतर्गत बेसिक पगाराच्या १४% पर्यंत सवलत मिळू शकते.\n\nथोडक्यात, तुमच्या पोर्टफोलिओमध्ये स्थिरतेसाठी EPF आणि वाढीसाठी NPS असा समतोल साधणे भविष्यासाठी हिताचे ठरेल.