नोकरी बदलताना किंवा कामात गॅप असल्यास तुमच्या EPF खात्यातील व्याजावर टॅक्स लागू शकतो, हे अनेक कर्मचाऱ्यांना माहित नसते. जेव्हा योगदान (Contributions) थांबते, तेव्हा त्या काळातील व्याज 'इन्कम फ्रॉम अदर सोर्सेस' अंतर्गत करपात्र ठरते.
अनेक पगारदार वर्ग EPF कडे एक टॅक्स-फ्री रिटायरमेंट टूल म्हणून पाहतो. सामान्य परिस्थितीत EPF वरील व्याज करमुक्त असते. मात्र, हे तेव्हाच शक्य आहे जेव्हा तुमच्या खात्यात नियमितपणे योगदान सुरू असते. एकदा का तुम्ही नोकरी सोडली किंवा योगदान थांबले की, टॅक्सचे नियम बदलतात आणि तुम्हाला अनपेक्षित टॅक्स लायबिलिटीला सामोरे जावे लागू शकते.
व्याज करपात्र कधी होते?
ज्या क्षणी तुमच्या EPF खात्यात कर्मचाऱ्याचे योगदान थांबते, त्यानंतर मिळणारे व्याज हे 'करमुक्त' राहत नाही. हे व्याज 'Income from Other Sources' या श्रेणीत येते आणि त्यावर टॅक्स भरावा लागतो. जोपर्यंत तुम्ही पुन्हा नोकरी सुरू करून खात्यात पैसे भरणे सुरू करत नाही, तोपर्यंत हे व्याज करपात्र राहते.
इनऑपरेटिव्ह अकाउंट म्हणजे काय?
'टॅक्सेबल अकाउंट' आणि 'इनऑपरेटिव्ह अकाउंट' यातील फरक समजून घेणे गरजेचे आहे. ज्या खात्यावर व्याज मिळणे बंद होते, त्याला इनऑपरेटिव्ह खाते म्हणतात. ५५ वर्षांनंतर रिटायर झालेल्या व्यक्तीच्या खात्यावर रिटायरमेंटनंतर ३६ महिन्यांपर्यंत व्याज मिळते. ५५ वर्षांच्या आधी रिटायर झाल्यास, वयाच्या ५८ वर्षांपर्यंत व्याज मिळते. त्यानंतर खाते 'डॉर्मंट' (Dormant) होते आणि व्याज मिळणे थांबते.
टॅक्स कसा फाइल करावा?
गॅप दरम्यान मिळणारे व्याज दाखवण्यासाठी दोन मार्ग आहेत:
१. Receipt Basis: जेव्हा तुम्ही पूर्ण रक्कम काढता, तेव्हा व्याज दाखवणे. यात एकाच वेळी जास्त व्याज जमा झाल्याने तुम्हाला हायर टॅक्स स्लॅबमध्ये जाण्याचा धोका असतो.
२. Accrual Basis: दरवर्षी मिळणारे व्याज टॅक्स रिटर्नमध्ये दाखवणे. यामुळे टॅक्सचा बोजा विभागला जातो आणि कर वाचवण्यास मदत होते.
ज्यांनी गेल्या काही वर्षांत हे व्याज दाखवले नसेल, ते 'अपडेटेड इन्कम टॅक्स रिटर्न' (ITR-U) फाईल करून ही चूक सुधारू शकतात.