जर तुम्ही EMI वेळेवर भरत असाल, तरीही तुमचा क्रेडिट स्कोअर (Credit Score) कमी होऊ शकतो. क्रेडिट कार्डचा जास्त वापर, वारंवार कर्जासाठी चौकशी करणे आणि जुने क्रेडिट अकाउंट बंद करणे यांसारख्या गोष्टींमुळे तुमच्या स्कोअरवर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
Detailed Coverage
EMI वेळेवर भरूनही क्रेडिट स्कोअर का घसरतो?
भारतातील अनेक कर्जदार (Borrowers) EMI वेळेवर भरत असूनही आपला क्रेडिट स्कोअर घसरलेला पाहून हैराण होतात. जरी वेळेवर पेमेंट करणे हे क्रेडिट स्कोअरसाठी सर्वात महत्त्वाचे असले, तरी तो एकमेव निकष नाही. क्रेडिट ब्युरो (Credit Bureaus) तुमच्या आर्थिक विश्वासार्हतेचे मूल्यांकन करण्यासाठी अनेक घटकांचा विचार करतात.
क्रेडिट युटिलायझेशनचा (Credit Utilization) परिणाम
क्रेडिट स्कोअर कमी होण्याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे क्रेडिट कार्ड युटिलायझेशन रेशो (Credit Utilization Ratio) जास्त असणे. हा रेशो म्हणजे तुम्ही तुमच्या एकूण क्रेडिट लिमिटपैकी किती टक्के वापरत आहात. जरी तुम्ही बिल वेळेवर भरत असाल, तरीही क्रेडिट लिमिटच्या जवळ शिल्लक ठेवल्यास तुम्ही क्रेडिटवर जास्त अवलंबून आहात, असे दिसून येते. तज्ज्ञांच्या मते, स्कोअर स्थिर ठेवण्यासाठी हा रेशो 30% पेक्षा कमी ठेवणे फायदेशीर ठरते.
वारंवार कर्जाच्या चौकशीचा (Hard Inquiries) फटका
वारंवार वेगवेगळ्या ठिकाणी कर्जासाठी अर्ज करणे किंवा नवीन क्रेडिट कार्डसाठी चौकशी करणे तुमच्या क्रेडिट प्रोफाइलसाठी हानिकारक ठरू शकते. प्रत्येक वेळी तुम्ही नवीन कर्ज किंवा क्रेडिट कार्डसाठी अर्ज करता, तेव्हा कर्जदार तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टवर 'हार्ड इन्क्वायरी' (Hard Inquiry) करतो. थोड्या कालावधीत अनेक अर्जांमुळे तुम्ही कर्जदार म्हणून अधिक जोखमीचे वाटू शकता, ज्यामुळे स्कोअर तात्पुरता कमी होऊ शकतो.
जुने क्रेडिट अकाउंट बंद करण्याचे तोटे
अनेक लोक आपले जुने क्रेडिट कार्ड बंद करतात, ज्यामुळे त्यांचे फायनान्स सोपे होते. पण हे तुमच्या क्रेडिट स्कोअरसाठी फायद्याऐवजी तोट्याचे ठरू शकते. जुने क्रेडिट अकाउंट बंद केल्याने तुमच्या क्रेडिट इतिहासाची सरासरी वयोमर्यादा कमी होते आणि एकूण उपलब्ध क्रेडिट लिमिटही घटते. जर जुन्या कार्डावर वार्षिक शुल्क (Annual Fee) नसेल, तर ते कमी प्रमाणात वापरणे देखील तुमच्या क्रेडिट इतिहासाला मदत करते.
क्रेडिट रिपोर्टमधील चुका (Errors) तपासा
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, तुमच्या क्रेडिट रिपोर्टमध्ये चुका असणे ही एक मोठी समस्या असू शकते. काहीवेळा एखादे फेडलेले कर्ज चालू दाखवले जाते किंवा वेळेवर भरलेले EMI उशिरा दाखवले जाऊ शकते. अशा चुकांमुळे तुमचा क्रेडिट स्कोअर थेट खाली येऊ शकतो. म्हणूनच, CIBIL, Experian किंवा Equifax सारख्या क्रेडिट ब्युरोकडून वर्षातून किमान एकदा तरी तुमचा क्रेडिट रिपोर्ट तपासण्याची शिफारस केली जाते. कोणतीही चूक आढळल्यास, त्वरित ब्युरोकडे तक्रार (Dispute) करून ती दुरुस्त करावी.
थोडक्यात सांगायचे झाल्यास, क्रेडिट स्कोअरमधील किरकोळ आणि तात्पुरते बदल सामान्य आहेत. गुंतवणूकदार आणि कर्जदारांनी मासिक बदलांवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी दीर्घकालीन ट्रेंडवर लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. वेळेवर EMI भरणे, क्रेडिट युटिलायझेशन कमी ठेवणे आणि नियमितपणे क्रेडिट रिपोर्ट तपासणे या सवयी सर्वोत्तम आहेत.