मार्च २०२६ पर्यंत क्रेडिट कार्ड EMI चे कर्ज **₹४.२ लाख कोटींवर** पोहोचले आहे. अनेकांना मासिक हप्ता सोपा वाटतो, पण यात दडलेले प्रोसेसिंग फी, व्याज आणि टॅक्स तुमच्या खिशाला मोठा कात्री लावू शकतात.
हप्त्यांचे गणित आणि छुपे खर्च
जेव्हा आपण एखादी वस्तू EMI वर घेतो, तेव्हा बँका साधारणपणे १२% ते २४% वार्षिक व्याज आकारतात. अनेकदा सुरुवातीला दिसणारा मासिक हप्ता खिशाला परवडणारा वाटतो, पण त्यामागे छुपे खर्च दडलेले असतात. यामध्ये १% ते ३% प्रोसेसिंग फी असते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, व्याज आणि प्रोसेसिंग फीवर GST सुद्धा आकारला जातो, जो अनेकदा जाहिरातींमध्ये सांगितला जात नाही.
RBI चे कडक नियम
ग्राहकांच्या हितासाठी Reserve Bank of India (RBI) ने आता कडक नियम लागू केले आहेत. आता बँकांना मूळ किंमत (Principal), व्याज आणि त्यावर मिळणारी सवलत स्पष्टपणे सांगणे बंधनकारक आहे. अनेक 'No-Cost EMI' योजनांमध्ये प्रत्यक्षात व्याज माफ नसते, तर व्याजाची रक्कम ही व्यापाऱ्याकडून मिळणाऱ्या सवलतीतून (Discount) वजा केली जाते.
आर्थिक आरोग्यावर परिणाम
सततच्या EMI मुळे कर्जाचे चक्र वाढते, ज्यामुळे दीर्घकालीन बचतीवर परिणाम होतो. तसेच, कर्ज वेळेआधी फेडायचे असल्यास 'फोरक्लोजर पेनल्टी' (Foreclosure Penalty) भरावी लागू शकते. लक्षात ठेवा, आता क्रेडिट ब्युरोजकडे दर १५ दिवसांनी पेमेंट डेटा अपडेट केला जातो, त्यामुळे वेळेवर पेमेंट न केल्यास त्याचा थेट परिणाम तुमच्या क्रेडिट स्कोअरवर होऊ शकतो. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी मासिक हप्त्याऐवजी एकूण किती पैसे भरावे लागणार आहेत, याचे गणित मांडणे कधीही हिताचे ठरते.