क्रेडिट कार्डवर खरेदी करून EMI (Equated Monthly Installment) चा पर्याय निवडणे सोयीचे वाटू शकते, पण यात लपलेले व्याजदर, प्रोसेसिंग फी आणि GST तुमच्या खिशाला मोठी कात्री लावू शकतात. त्यामुळे EMI घेण्यापूर्वी एकूण किती पैसे द्यावे लागतील, याचा हिशोब नक्की करा, नाहीतर कर्जाच्या जाळ्यात अडकू शकता.
भारतात अनेक क्रेडिट कार्ड वापरकर्त्यांसाठी मोठ्या खर्चांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी EMI (Equated Monthly Installment) हा एक सोयीस्कर पर्याय आहे. पण, अनेकदा जो पेमेंट प्लॅन बिनव्याजी वाटतो, तो प्रत्यक्षात जास्त व्याजदराचे कर्ज असू शकते. या खर्चांची माहिती असणे आर्थिक आरोग्यासाठी खूप महत्त्वाचे आहे.
छुपे शुल्क आणि व्याजदर
मासिक हप्ता (EMI) कमी दिसत असला तरी, EMI चा प्रभावी खर्च अनेकदा वस्तूच्या मूळ किमतीपेक्षा जास्त असतो. बहुतेक बँका 12% ते 20% किंवा त्याहून अधिक व्याजदर आकारतात, जो कार्डधारकाची प्रोफाइल आणि बँकेच्या धोरणांवर अवलंबून असतो. व्याजासोबतच, ग्राहकांना एकवेळ प्रोसेसिंग फी देखील भरावी लागते, जी खरेदी किमतीची टक्केवारी किंवा निश्चित रक्कम असू शकते. यावर 18% GST देखील आकारला जातो, ज्यामुळे कार्डधारकावरील भार आणखी वाढतो.
'नो-कॉस्ट EMI' चे वास्तव
'नो-कॉस्ट EMI' (No-Cost EMI) हा एक बजेट-फ्रेंडली पर्याय म्हणून जाहिरात केला जातो. पण प्रत्यक्षात, व्याजाचा खर्च वस्तूच्या किमतीत लपवलेला असतो किंवा तो व्यापारी (merchant) भरतो. अशा परिस्थितीतही, प्रोसेसिंग फी आणि लागू कर (taxes) भरावे लागतात. EMI घेण्यापूर्वी, फक्त मासिक हप्त्याकडे न पाहता, 'एकूण देय रक्कम' (Total Amount Payable) तपासणे महत्त्वाचे आहे. या रकमेची तुलना वस्तूच्या रोख किमतीशी (upfront cash price) केल्यास क्रेडिट सुविधेचा खरा खर्च कळतो.
क्रेडिट हेल्थवर परिणाम
क्रेडिट कार्डवरील कोणत्याही व्यवहाराला EMI मध्ये रूपांतरित केल्यास, संपूर्ण कालावधीसाठी तुमच्या क्रेडिट लिमिटचा एक भाग ब्लॉक होतो. यामुळे खऱ्या आपत्कालीन परिस्थितीत किंवा इतर आवश्यक खर्चांसाठी क्रेडिटची उपलब्धता कमी होऊ शकते. जे ग्राहक दर महिन्याला त्यांचे क्रेडिट कार्ड बिल पूर्ण भरण्यास संघर्ष करतात, त्यांच्यासाठी EMI चा बोजा वाढल्यास कर्जाचे चक्र सुरू होऊ शकते. न भरलेल्या शिल्लकीवर जास्त व्याजदर वेगाने वाढू लागतात.
मुदतपूर्व परतफेडीचे नियम
अनेक ग्राहकांना वाटते की EMI लवकर भरल्यास पैशांची बचत होईल. पण, बहुतेक क्रेडिट कार्ड कंपन्या मुदतपूर्व परतफेडीसाठी (foreclosure or pre-closure fee) शुल्क आकारतात. हे नियम प्रत्येक बँकेत वेगवेगळे असतात. अटी व शर्ती न तपासल्यास अनपेक्षित खर्च येऊ शकतो. त्यामुळे, EMI मध्ये रूपांतरित करण्याचा निर्णय घेण्यापूर्वी, बँकेचे मुदतपूर्व समाप्ती धोरण (early closure policy) तपासणे आवश्यक आहे, जेणेकरून संभाव्य शुल्कांचे मूल्यांकन करता येईल.