अनेक कर्मचाऱ्यांना वाटते की कंपनीच्या हेल्थ इन्शुरन्सवर आपोआप टॅक्स बेनिफिट मिळतो. पण नियम कोण पैसे भरतो यावर अवलंबून आहे. जर कंपनीने पूर्ण प्रीमियम भरला, तर कोणतीही सूट नाही. पण जर तुम्ही टॉप-अप किंवा पालकांसाठी वेगळा विमा घेत असाल, तर सेक्शन 80D अंतर्गत सूट मिळू शकते, पण फक्त जुन्या टॅक्स रिजिममध्ये.
काय आहे प्रकरण?
भारतात अनेक कंपन्या कर्मचाऱ्यांना हेल्थ इन्शुरन्स देतात, पण यावरील टॅक्स नियमांमुळे बऱ्याचदा गोंधळ उडतो. अनेक पगारदार लोकांना प्रश्न पडतो की, कंपनीने भरलेल्या प्रीमियमवर ते इन्कम टॅक्स सूट (Tax Deduction) मागू शकतात का? हे नियम समजून घेणे महत्त्वाचे आहे, कारण टॅक्सचा फायदा तुम्हाला मिळतो की नाही, हे पूर्णपणे कंपनीने प्रीमियम भरला आहे की तुम्ही, यावर अवलंबून असते.
जेव्हा कंपनी प्रीमियम भरते, तेव्हा सूट का नाही?
जर तुमची कंपनी तुम्हाला एक सुविधा म्हणून हेल्थ इन्शुरन्स देते आणि त्याचा संपूर्ण प्रीमियम भरते, तर तुम्ही त्यावर कोणताही टॅक्स सूट मागू शकत नाही. टॅक्सच्या दृष्टिकोनातून, कर्मचाऱ्याने या प्रीमियमसाठी कोणताही खर्च केलेला नाही, त्यामुळे वजावट (Deduct) करण्यासाठी कोणतीही रक्कम नाही. कंपनीने दिलेला हा इन्शुरन्स एक कल्याणकारी लाभ मानला जातो आणि कर्मचाऱ्यासाठी टॅक्सेबल परक्विजिट (Taxable Perquisite - अतिरिक्त लाभ) म्हणून गणला जात नाही. जर कंपनीने तुमच्या पगारातून या कव्हरेजसाठी काहीही कापले नाही, तर टॅक्स बेनिफिट मिळण्याचा प्रश्नच नाही.
सूट मिळण्याची शक्यता
जेव्हा कर्मचारी प्रीमियममध्ये स्वतः योगदान देतो, तेव्हा टॅक्स बेनिफिट्स शक्य होतात. हे काही विशिष्ट परिस्थितीत घडते, जसे की जेव्हा कर्मचारी ऑफिसने दिलेल्या स्टँडर्ड प्लॅन व्यतिरिक्त 'टॉप-अप' (Top-up) किंवा 'वर्धित' (Enhanced) कव्हरेजसाठी पैसे देतो. जर या अतिरिक्त कव्हरेजचा प्रीमियम तुमच्या पगारातून कापला जात असेल, तर तो कर्मचाऱ्याने केलेला खर्च मानला जातो.
त्याचप्रमाणे, जर कर्मचारी आपल्या पालकांसाठी वेगळा विमा पॉलिसी खरेदी करत असेल, तर इन्कम टॅक्स ऍक्टच्या सेक्शन 80D अंतर्गत या पेमेंटवर सूट मिळण्याची शक्यता आहे. हे फायदे मिळवण्यासाठी, पेमेंट तुमच्या पगाराच्या नोंदींमध्ये किंवा पेमेंटच्या पावत्यांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेले असावे.
टॅक्स रिजिमचा फॅक्टर
तुम्ही कोणता टॅक्स रिजिम निवडता, हा एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे, ज्यामुळे तुम्हाला हे डिडक्शन खरोखर वापरता येईल की नाही हे ठरते. सेक्शन 80D तुम्हाला स्वतःसाठी, पत्नीसाठी आणि मुलांसाठी भरलेल्या प्रीमियमवर ₹25,000 पर्यंत सूट देते. जर तुम्ही पालकांसाठी पैसे देत असाल, तर अतिरिक्त ₹25,000 ची सूट मिळते, जी पालक ज्येष्ठ नागरिक (Senior Citizens) असल्यास ₹50,000 पर्यंत वाढते.
परंतु, हे फायदे फक्त जुन्या टॅक्स रिजिममध्ये (Old Tax Regime) उपलब्ध आहेत. जर तुम्ही नवीन टॅक्स रिजिम (New Tax Regime) निवडले, जे अनेक करदाते कमी टॅक्स स्लॅबमुळे पसंत करत आहेत, तर तुम्ही सामान्यतः चॅप्टर VI-A अंतर्गत येणारे डिडक्शन, ज्यात सेक्शन 80D चा समावेश आहे, मागू शकत नाही. त्यामुळे, जरी तुम्ही केलेल्या पेमेंटवर डिडक्शनसाठी पात्र असाल, तरीही नवीन रिजिम अंतर्गत फाइल केल्यास तुम्हाला कोणताही टॅक्स फायदा मिळणार नाही.
कर्मचाऱ्यांनी काय तपासावे?
तुमचे टॅक्स प्लॅनिंग अंतिम करण्यापूर्वी, तुमचे सॅलरी स्लिप (Salary Slip) आणि इन्शुरन्स पॉलिसी डॉक्युमेंट्स तपासा. तुमच्या पगारातून काही इन्शुरन्स प्रीमियम कापले जात आहेत का, हे तपासा आणि या योगदानासाठी तुमच्याकडे आवश्यक पुरावे असल्याची खात्री करा. तुम्ही कोणता टॅक्स रिजिम निवडला आहे, हे तपासणे देखील महत्त्वाचे आहे, कारण यामुळे तुम्ही खिशातून केलेल्या हेल्थ इन्शुरन्स खर्चावर फायदा क्लेम करू शकाल की नाही हे ठरेल.