कार लोनचे EMI भरले नाहीत तर बँक तुमची गाडी जप्त करू शकते, पण त्यासाठी त्यांना RBI च्या कठोर नियमांचे पालन करावे लागते. रिकव्हरी एजंट्सकडून होणारी गुंडगिरी बेकायदेशीर आहे, हे जाणून घेणे प्रत्येक कर्जदारासाठी आवश्यक आहे.
जेव्हा तुम्ही कार लोनचे हप्ते थकवता, तेव्हा बँक गाडी जप्त करण्याचा कायदेशीर अधिकार वापरू शकते, कारण तुमची गाडी या कर्जासाठी कोलॅटरल (तारण) असते. मात्र, ही प्रक्रिया मनमानी पद्धतीने करता येत नाही. सर्व बँकांना Reserve Bank of India (RBI) च्या नियमावलीचे काटेकोरपणे पालन करावे लागते.
गाडी रिकव्हरीची कायदेशीर प्रक्रिया
बँकेला गाडी जप्त करण्यापूर्वी एक पारदर्शक प्रक्रिया राबवावी लागते. यामध्ये कर्जदाराला अधिकृत नोटिसा पाठवणे आणि थकबाकी भरण्यासाठी पुरेसा अवधी देणे बंधनकारक आहे. बँक कोणतीही पूर्वसूचना न देता अचानक गाडी उचलून नेऊ शकत नाही. जर कर्जदाराने नोटिसांकडे दुर्लक्ष केले, तरच बँक रिकव्हरीची पुढील कारवाई करू शकते.
दादागिरी आणि धमकावण्याविरुद्ध संरक्षण
अनेकदा रिकव्हरी एजंट्सकडून गुंडगिरी किंवा धमकावण्याचे प्रकार घडतात, जे पूर्णपणे बेकायदेशीर आहेत. RBI चे नियम आणि Supreme Court of India चे स्पष्ट निर्देश आहेत की, वसुलीसाठी कोणत्याही प्रकारचे शारीरिक बल, सार्वजनिक ठिकाणी अपमान किंवा दादागिरी खपवून घेतली जाणार नाही. जर तुमच्याशी असा गैरप्रकार घडला, तर तुम्ही बँकेच्या तक्रार निवारण कक्षाकडे (Grievance Cell) धाव घेऊ शकता. तरीही न्याय न मिळाल्यास, तुम्ही RBI Ombudsman कडे तक्रार नोंदवू शकता.
गाडी दिल्यानंतरही कर्ज शिल्लक राहू शकते
अनेक कर्जदारांचा असा गैरसमज असतो की, गाडी बँकेला सोपवली म्हणजे कर्ज संपले. पण हे सत्य नाही. बँक तुमची गाडी विकून थकबाकी वसूल करते. जर विक्रीतून मिळालेली रक्कम थकीत कर्जापेक्षा कमी असेल, तर उरलेली रक्कम (Deficiency Claim) भरण्याची जबाबदारी तुमचीच राहते. अशा वेळी कर्जाच्या ओझ्याखाली दबण्यापेक्षा बँकेशी संपर्क साधून लोन रिस्ट्रक्चरिंग (Loan Restructuring) किंवा पेमेंट हॉलिडेचा पर्याय निवडणे केव्हाही चांगले.