शहरांमधील तरुणांमध्ये FIRE (Financial Independence, Retire Early) मोहिमेची क्रेझ वाढत असली तरी, वास्तव काही वेगळेच आहे. एका नवीन अहवालानुसार, भारतीयांनी त्यांच्या निवृत्तीच्या उद्दिष्टापैकी केवळ **२८%** बचत पूर्ण केली आहे.
शहरांमधील नोकरदार वर्गात लवकर निवृत्ती घेण्याचे प्रमाण वाढत आहे, मात्र ध्येय आणि प्रत्यक्ष गुंतवणूक यामध्ये मोठी दरी आहे. आकडेवारीनुसार, ७०% नोकरदार लवकर निवृत्त होण्याचे स्वप्न पाहत आहेत, परंतु त्यांच्याकडे निवृत्तीनंतरच्या खर्चासाठी आवश्यक भांडवलाच्या केवळ २८% इतकीच रक्कम जमा झाली आहे.
महागाईचे आव्हान
महागाईमुळे पैशांचे मूल्य कमी होत असल्याने निवृत्तीचे नियोजन कोलमडत आहे. पूर्वी निवृत्तीसाठी १ कोटी रुपयांचा कॉर्पस पुरेसा वाटायचा, पण आता महागाईमुळे हे गणित बदलले आहे. २०२५ मध्ये ७७% लोकांना १ कोटी पुरेसे वाटत होते, पण २०२६ मध्ये हा आकडा ७०% वर घसरला आहे. वाढत्या खर्चामुळे आता अधिक मोठ्या निधीची गरज भासत आहे.
सुरक्षिततेचा अभाव
दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षिततेबाबत लोकांमध्ये भीतीचे वातावरण आहे. जरी ६१% लोक निवृत्तीसाठी किती पैसे लागतील हे माहीत असल्याचा दावा करत असले, तरी केवळ ११% लोकांना विश्वास आहे की त्यांची सध्याची बचत आयुष्यभर पुरेल. धक्कादायक म्हणजे, ३९% लोक नोकरी सोडल्यानंतर ५ वर्षांच्या आतच त्यांची बचत संपण्याची शक्यता वर्तवत आहेत.
वैद्यकीय विम्याची कमतरता
निवृत्तीच्या नियोजनातील सर्वात मोठा धोका म्हणजे आरोग्याकडे केलेले दुर्लक्ष. निवृत्त झाल्यावर आपण निरोगी राहू असा अनेक लोकांचा समज आहे, परंतु केवळ ५०% लोकांनीच पुरेसा हेल्थ इन्शुरन्स घेतला आहे. आरोग्य विम्याशिवाय उद्भवणारा वैद्यकीय खर्च आयुष्यभराची पुंजी काही दिवसांत संपवू शकतो.
पुढे काय करावे?
फक्त ध्येय निश्चित करून उपयोग नाही. निवृत्तीचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी शिस्तबद्ध गुंतवणूक (SIP), योग्य असेट अलोकेशन आणि वाढत्या महागाईचा विचार करून भविष्यातील खर्चाचे नियोजन करणे गरजेचे आहे.