Axis Direct नुसार, शेअर बाजारात १८ ते ३० वयोगटातील तरुणांनी नवीन खाती उघडण्यात मोठी आघाडी घेतली आहे. FY22 च्या तुलनेत हा आकडा वाढला असून, टियर २ आणि ३ शहरांमधील गुंतवणूकदार इक्विटीमध्ये (Equity) मोठी गुंतवणूक करत आहेत. विशेषतः, संपत्ती निर्माण करण्यासाठी सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन (SIP) हा लोकप्रिय पर्याय ठरत आहे.
तरुण पिढीचा शेअर बाजारात प्रवेश
भारतीय शेअर बाजारात एक मोठा बदल घडताना दिसत आहे. आता तरुण पिढी बाजारात वाढीचे प्रमुख इंजिन बनली आहे. Axis Direct च्या आकडेवारीनुसार, आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये उघडलेल्या एकूण नवीन ग्राहक खात्यांपैकी 53% खाती १८ ते ३० वयोगटातील व्यक्तींनी उघडली आहेत. हे प्रमाण FY22 मध्ये 35% होते, यावरून तरुण गुंतवणूकदारांचा बाजारातील वाढता सहभाग स्पष्ट दिसतो.
१७-२४ वयोगटातील वाढ
विशेषतः १८-२४ वयोगटातील सहभागात गेल्या चार वर्षांत सात पटीने वाढ झाली आहे. यामुळे कंपनीतील नवीन गुंतवणूकदारांचे सरासरी वय 33 वर्षे झाले आहे, जे चार वर्षांपूर्वी 37 वर्षे होते. ही वाढ केवळ मोठ्या शहरांपुरती मर्यादित नाही, तर सुमारे 60% तरुण गुंतवणूकदार टियर २ आणि टियर ३ शहरांमधील आहेत. यावरून डिजिटल माध्यमांमुळे आर्थिक बाजारपेठ लहान शहरे आणि ग्रामीण भागांपर्यंत पोहोचल्याचे दिसून येते. महिलांचा सहभागही वाढत असून, १८-३० वयोगटातील नवीन गुंतवणूकदारांमध्ये त्यांचे प्रमाण 24% आहे.
इक्विटी (Equity) आणि SIP ची पसंती
तरुण गुंतवणूकदारांची इक्विटीमध्ये स्पष्ट पसंती दिसून येत आहे. जवळजवळ 95% तरुण इक्विटीमध्ये गुंतवणूक करत आहेत. यामध्ये लार्ज-कॅप (Large-cap) स्टॉक सर्वात लोकप्रिय आहेत, त्यानंतर मिड-कॅप (Mid-cap) आणि स्मॉल-कॅप (Small-cap) स्टॉक्सचा क्रमांक लागतो. आर्थिक वर्ष 27 च्या पहिल्या तिमाहीत 76% तरुणांनी सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन (SIP) चा पर्याय निवडला आहे. हे SIP साधारणपणे ₹3,000 ते ₹4,000 चे आहेत, जे मोठ्या एकरकमी गुंतवणुकीऐवजी नियमित लहान योगदान देण्यावर त्यांचा भर असल्याचे दर्शवते.
नवीन गुंतवणूकदारांसाठी धोके
या ट्रेंडमुळे आर्थिक समावेशनाला चालना मिळत असली, तरी नवीन गुंतवणूकदारांनी काही धोके विचारात घेणे आवश्यक आहे. इक्विटी मार्केटमध्ये 95% गुंतवणुकीमुळे हे गुंतवणूकदार बाजारातील अस्थिरतेसाठी (Volatility) अधिक असुरक्षित आहेत. तरुण गुंतवणूकदारांकडे बाजारातील चक्रांचा अनुभव कमी असल्याने, बाजारात मोठी घसरण झाल्यास ते घाबरून विक्री करू शकतात. याव्यतिरिक्त, जागतिक भू-राजकीय तणाव आणि सरकारी कर धोरणांमधील बदल (उदा. सिक्युरिटीज ट्रान्झॅक्शन टॅक्स - STT) यांसारख्या मॅक्रोइकॉनॉमिक (Macroeconomic) दबावांनाही हे गुंतवणूकदार बळी पडू शकतात. विविधीकृत पोर्टफोलिओशिवाय केवळ इक्विटीवर अवलंबून राहिल्यास बाजारात घसरण झाल्यास धोका वाढू शकतो. या ट्रेंडचे दीर्घकालीन यश यावर अवलंबून असेल की हे नवीन गुंतवणूकदार बाजारातील तणावाच्या काळात अल्पकालीन किंमतीतील चढ-उतारांवर प्रतिक्रिया देण्याऐवजी त्यांच्या शिस्तबद्ध SIP दृष्टिकोन कायम ठेवतात की नाही.