अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी 'बर्थ टुरिझम'ला आळा घालण्यासाठी 600 हून अधिक व्हिसा रद्द करण्याची घोषणा केली आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी स्वाक्षरी केलेल्या कार्यकारी आदेशानंतर हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. जन्मसिद्ध नागरिकत्व मिळवून देणाऱ्या नेटवर्कला रोखण्याचा सरकारचा उद्देश आहे, मात्र या धोरणावर 'गोल्ड कार्ड'सारख्या गुंतवणूक-आधारित निवासी कार्यक्रमांशी सुसंगततेबद्दल चर्चा सुरू झाली आहे.
अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी 'बर्थ टुरिझम'वर कारवाईची घोषणा केली आहे. त्यांनी सांगितले की, एका महिन्यात 600 हून अधिक व्हिसा रद्द करण्यात आले आहेत. परदेशी नागरिकांना अमेरिकेत येऊन केवळ मुले जन्माला घालणे आणि त्याद्वारे मुलांना जन्मसिद्ध नागरिकत्व मिळवून देण्याच्या प्रयत्नांना आळा घालणे हा यामागील उद्देश आहे.
राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी 6 ऑगस्ट 2026 रोजी जारी केलेल्या कार्यकारी आदेशानुसार हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. यामध्ये 'बर्थ टुरिझम' विरोधात कठोर उपाययोजना करण्याचे निर्देश दिले होते. अमेरिकेच्या नागरिकत्वाची अखंडता सर्वोच्च प्राधान्याची असल्याचे रुबियो यांनी म्हटले आहे. परदेशी नागरिकांना मार्गदर्शन करणे, प्रवासाची व्यवस्था करणे आणि इमिग्रेशन कायद्यांचा गैरवापर करण्यासाठी कागदपत्रे तयार करणे अशा नेटवर्कला सरकार खपवून घेणार नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
'बर्थ टुरिझम' प्रतिबंध टास्क फोर्स
या आदेशाची अंमलबजावणी करण्यासाठी, परराष्ट्र विभागाने 'बर्थ टुरिझम प्रिव्हेन्शन टास्क फोर्स'ची स्थापना केली आहे. व्हिसाधारकांच्या प्रवासाचा इतिहास आणि त्यांच्या ॲक्टिव्हिटीज तपासण्याची जबाबदारी या विशेष युनिटवर असेल. डिपार्टमेंट ऑफ होमलँड सिक्युरिटी आणि इतर एजन्सींकडून मिळालेल्या डेटाचा वापर करून, हे टास्क फोर्स जन्म-संबंधित प्रवासासाठी व्हिसा मार्गदर्शन, निवास आणि हॉस्पिटलची व्यवस्था करणाऱ्या संघटित नेटवर्कची ओळख पटवून त्यांना नष्ट करण्याचा प्रयत्न करेल.
'गोल्ड कार्ड' धोरणावर चर्चा
रुबियो यांच्या या कठोर भूमिकेवर टीका होत आहे, विशेषतः प्रशासनाच्या स्वतःच्या 'गोल्ड कार्ड' कार्यक्रमामुळे. टीकाकारांचे म्हणणे आहे की, एका बाजूला प्रशासन 'बर्थ टुरिझम'वर कारवाई करत आहे, तर दुसरीकडे ते परदेशी गुंतवणूकदारांना अमेरिकेत निवास आणि नागरिकत्वाचे मार्ग खुले करणाऱ्या कार्यक्रमांनाही प्रोत्साहन देत आहे.
'गोल्ड कार्ड' उपक्रमांतर्गत, जे व्यक्ती महत्त्वपूर्ण गुंतवणूक करतात, साधारणपणे $1 दशलक्ष ते $2 दशलक्ष पर्यंत, त्यांना निवासाचा पर्याय मिळतो. यामुळे नागरिकत्व 'विकण्या'च्या व्याख्येवर चर्चा सुरू झाली आहे. विरोधकांचे म्हणणे आहे की, प्रशासन श्रीमंत गुंतवणूकदार आणि जन्मसिद्ध नागरिकत्व शोधणाऱ्या कुटुंबांमध्ये फरक करत आहे, जरी दोन्ही मार्ग देशात स्थान मिळवण्यासाठी कायदेशीर किंवा प्रशासकीय पद्धती आहेत.
प्रवास आणि इमिग्रेशन सेवांवर संभाव्य परिणाम
आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांसाठी आणि इमिग्रेशन किंवा व्हिसा सल्लागार सेवा पुरवणाऱ्या कंपन्यांसाठी, या धोरणातील बदलामुळे अधिक तपासणीची शक्यता आहे. अमेरिकन सरकार 'शोषण नेटवर्क' नष्ट करण्यावर लक्ष केंद्रित करत असल्याने, व्हिसा अर्जदारांना दूतावासांमध्ये आणि प्रवेश बिंदूंवर त्यांच्या प्रवासाच्या कारणांबद्दल अधिक कठोर तपासणीला सामोरे जावे लागू शकते.
गुंतवणूकदार आणि व्यवसाय ज्यांना आंतरराष्ट्रीय प्रवासाच्या मुक्त प्रवाहावर अवलंबून राहावे लागते, त्यांना कठोर अंमलबजावणी धोरणांचा विचार करावा लागेल. 'बर्थ टुरिझम' सेवांचे प्रमाण जास्त असलेल्या देशांतील नॉन-इमिग्रंट व्हिसा अर्जदारांच्या मंजुरीच्या वेळेवर याचा परिणाम होतो का, हे पुढील काळात स्पष्ट होईल.