ऑरेकलचे माजी कर्मचारी प्रदीप कन्नन यांनी 'द फालुडा शॉप' (The Falooda Shop) या आपल्या संकल्पनेला यशाचे शिखर गाठून दिले आहे. हा ब्रँड आज सुमारे ₹9 कोटींच्या मूल्यावर पोहोचला आहे. 2019 मध्ये कॉर्पोरेट जगतातून बाहेर पडून त्यांनी सुरू केलेल्या या व्यवसायाचे आता भारत आणि दुबईमध्ये एकूण 18 आउटलेट्स आहेत.
काय घडले?
ऑरेकल कंपनीत काम करणारे प्रदीप कन्नन यांनी कॉर्पोरेट नोकरी सोडून अन्न आणि पेय व्यवसायात (Food & Beverage) आपले नशीब आजमावले. 2019 मध्ये त्यांनी 'द फालुडा शॉप' सुरू केले, आणि आज या ब्रँडचे मूल्य अंदाजे ₹9 कोटी आहे. भारत आणि दुबईसारख्या आंतरराष्ट्रीय बाजारांमध्ये मिळून या ब्रँडचे 18 आउटलेट्स कार्यरत आहेत. कन्नन यांनी नुकतेच सांगितले की, 25,000 रुपये मासिक पगारावरून अनेक कोटींची कंपनी चालवण्यापर्यंतचा त्यांचा प्रवास, MBA दरम्यान शिकलेल्या व्यवसाय कौशल्यांमुळे सोपा झाला.
उद्योजकतेकडे वाटचाल
कन्नन यांनी पारंपरिक भारतीय पेये आणि डेझर्ट्सवर (Desserts) लक्ष केंद्रित करणारा ब्रँड तयार करण्यासाठी कॉर्पोरेट नोकरी सोडली. एका सुनियोजित कॉर्पोरेट वातावरणातून रेस्टॉरंट उद्योगात येणे म्हणजे कर्मचारी म्हणून काम करण्याऐवजी ऑपरेशन्स, सप्लाय चेन आणि ग्राहक अनुभव व्यवस्थापित करण्याकडे वाटचाल करणे होय. 'द फालुडा शॉप' हे मिल्कशेक्स, फालुडा आणि विविध प्रकारच्या डेझर्ट्सवर लक्ष केंद्रित करते. अन्नपदार्थांच्या व्यवसायातील 18 आउटलेट्स पर्यंत पोहोचण्यासाठी सातत्यपूर्ण गुणवत्ता नियंत्रण, विविध ठिकाणी प्रमाणित प्रक्रिया आणि कार्यक्षम इन्व्हेंटरी व्यवस्थापन आवश्यक आहे, जे कोणत्याही वाढत्या अन्न व्यवसायापुढील प्रमुख आव्हाने आहेत.
F&B क्षेत्रातील आव्हाने
अन्न आणि पेय उद्योगात, विशेषतः डेझर्ट्सवर आधारित रिटेल मॉडेल वाढवताना काही विशिष्ट धोके आहेत. या क्षेत्रात यश मिळवण्यासाठी कच्च्या मालाच्या किमतींचे व्यवस्थापन, स्टोअर-पातळीवरील नफा टिकवून ठेवणे आणि स्थानिक बाजारातील स्पर्धा यांचा सामना करणे महत्त्वाचे आहे. मोठ्या रेस्टॉरंट चेनच्या विपरीत, डेझर्ट्सची विशेष दुकाने मागणीतील हंगामी चढ-उतार आणि वाढता ऑपरेटिंग खर्च, जसे की व्यावसायिक जागांचे भाडे आणि मजुरी, यांचा सामना करतात. शाश्वत वाढीसाठी कंपनीला नवीन आउटलेट्स उघडण्यासाठी लागणाऱ्या भांडवलाचा समततोोल राखत रोख प्रवाह (Cash Flow) प्रभावीपणे व्यवस्थापित करावा लागतो.
विशेष व्यवसाय मॉडेलचे महत्त्व
कन्नन यांचा अनुभव हा एका व्यापक ट्रेंडचे प्रतिनिधित्व करतो, जिथे व्यावसायिक शिक्षण घेऊन उद्योजक आपल्या व्यवसायातील जोखीम कमी करतात. AI आणि ऑनलाइन लर्निंगसारख्या डिजिटल साधनांमुळे व्यवसाय ज्ञानाचा प्रसार झाला असला तरी, प्रत्यक्ष रिटेल ब्रँडचे यश हे प्रत्यक्ष युनिट इकोनॉमिक्सवर (Unit Economics) अवलंबून असते. जवळपास 20 आउटलेट्स पर्यंत वाढताना नफ्याचे मार्जिन टिकवून ठेवण्याची क्षमता सूचित करते की कंपनीने एक पुनरावृत्ती करता येण्याजोगे व्यवसाय मॉडेल (Repeatable Business Model) स्थापित केले आहे. अधिक विस्तार करण्यासाठी, गुंतवणूकदार अनेकदा अशा कंपन्या संस्थापक-आधारित युनिट्समधून व्यावसायिक व्यवस्थापित संस्थांमध्ये कशा बदलतात यावर लक्ष ठेवतात.
गुंतवणूकदारांनी काय तपासावे?
कंपनी जसजशी वाढ करत राहील, तसतसे क्षेत्रातील खर्चाचा दबाव असताना नफ्याचे मार्जिन (Profit Margins) टिकवून ठेवण्याची क्षमता आणि भारतीय तसेच आंतरराष्ट्रीय बाजारात ऑपरेशन्स यशस्वीपणे व्यवस्थापित करणे, हे प्रमुख निरीक्षण मुद्दे असतील. पुढील विस्तार कंपनीच्या सातत्यपूर्ण उच्च-गुणवत्तेच्या घटकांचा पुरवठा करण्याची क्षमता, स्टोअर-पातळीवरील कर्मचारी व्यवस्थापन आणि पारंपरिक मिठाईची दुकाने तसेच जागतिक फूड चेन्सने भरलेल्या स्पर्धात्मक वातावरणात मागणी टिकवून ठेवण्यावर अवलंबून असेल.