NYU चे फायनान्स प्रोफेसर Aswath Damodaran यांनी SpaceX च्या $1.3 ट्रिलियन व्हॅल्युएशनवर चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या मते, कंपनीच्या $20 अब्ज डॉलर्सच्या रेव्हेन्यूच्या तुलनेत हे व्हॅल्युएशन टिकवणे कठीण आहे. जूनमधील लिस्टिंगनंतर, कंपनीला नुकसानीचा सामना करावा लागत असून भविष्यातील वाढीच्या अपेक्षाही जास्त आहेत.
काय घडले?
NYU स्टर्न स्कूल ऑफ बिझनेसचे फायनान्स प्रोफेसर Aswath Damodaran यांनी SpaceX च्या व्हॅल्युएशनबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. 12 जून 2026 रोजी Nasdaq वर $135 प्रति शेअर दराने लिस्टिंग झाल्यापासून, कंपनीच्या मार्केट व्हॅल्यूवर जोरदार चर्चा सुरू आहे. $1.3 ट्रिलियन व्हॅल्युएशनपर्यंत पोहोचलेल्या SpaceX बद्दल दामोदरन म्हणतात की, सध्याच्या आर्थिक कामगिरीनुसार हे व्हॅल्युएशन टिकवणे कठीण आहे. कंपनी भविष्यातील अशा कामगिरीसाठी किंमत आकारत आहे, जी अजून सिद्ध व्हायची आहे.
व्हॅल्युएशन विरुद्ध महसूल (Revenue)
गुंतवणूकदारांसाठी, व्हॅल्युएशन आणि महसूल यांच्यातील तफावत समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. SpaceX ने 2025 मध्ये $20 अब्ज महसूल नोंदवला. जेव्हा कंपनीचे व्हॅल्युएशन $1.3 ट्रिलियन होते आणि महसूल $20 अब्ज असतो, तेव्हा गुंतवणूकदार प्रत्येक डॉलरच्या महसुलासाठी खूप जास्त किंमत देत असतात. हे सहसा हाय-ग्रोथ टेक कंपन्यांमध्ये घडते, जिथे मार्केट भविष्यात व्यवसायात लक्षणीय वाढ आणि नफा वाढण्याची अपेक्षा करते. दामोदरन म्हणतात की, SpaceX ऑपरेशनल दृष्ट्या एक उत्कृष्ट व्यवसाय असला तरी, सध्याच्या शेअर किमतीसाठी भविष्यात प्रचंड यश आवश्यक आहे, ज्यात मोठा धोका आहे.
नफ्याचे आव्हान (Profitability Challenge)
कंपनीच्या आर्थिक नोंदींनुसार, SpaceX ने 2025 मध्ये $4.9 अब्ज डॉलर्सचा तोटा नोंदवला आहे. याचा अर्थ कंपनी सध्या उत्पन्न करत असलेल्या पैशांपेक्षा जास्त खर्च करत आहे. इलॉन मस्क यांनी देखील धोके मान्य केले आहेत. त्यांच्या मते, स्टारशिप प्रोग्रामसारख्या प्रकल्पांमध्ये जर यशस्वी उड्डाणांची संख्या वाढली नाही, तर दिवाळखोरीचा धोका आहे. गुंतवणूकदारांसाठी, सातत्यपूर्ण नफ्याचा अभाव SpaceX चे उच्च व्हॅल्युएशन या क्लिष्ट आणि महागड्या प्रकल्पांच्या यशस्वी अंमलबजावणीवर अवलंबून ठेवतो.
शेअरची प्रतिक्रिया (Stock Reaction)
IPO नंतर, शेअरमध्ये लक्षणीय अस्थिरता दिसून आली आहे. जूनमधील एकाच ट्रेडिंग सत्रात, कंपनीचे व्हॅल्युएशन $400 अब्ज नी घसरले. Investing.com चे Steve Silver सारख्या विश्लेषकांनी नमूद केले आहे की, कंपनी अजून सातत्याने फायदेशीर नाही, ज्यामुळे किंमतीत तीव्र चढ-उतार होत आहेत. अमेरिकन बॉण्ड यील्डमधील वाढ आणि तंत्रज्ञान व आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स क्षेत्रातील खर्चात कपात यांसारख्या व्यापक मार्केट प्रेशरचाही या घसरणीवर परिणाम झाला.
गुंतवणूकदारांनी पुढे काय पाहावे?
गुंतवणूकदारांसाठी मुख्य गोष्ट म्हणजे व्यवसायाची गुणवत्ता आणि गुंतवणुकीची गुणवत्ता यातील फरक ओळखणे. एखादी कंपनी तांत्रिकदृष्ट्या श्रेष्ठ असू शकते, परंतु शेअरची किंमत इतकी जास्त असू शकते की गुंतवणूकदारांना परतावा दिसणार नाही. पुढे, SpaceX तोटा कमी करू शकेल का, त्यांच्या स्टारशिप लाँचची प्रगती काय असेल आणि ते महसुलातील वाढ टिकवून ठेवू शकतील का, यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल. कंपनीची नफ्याकडे वाटचाल करण्याची क्षमताच तिचे सध्याचे मार्केट व्हॅल्यू दीर्घकाळ टिकवून ठेवेल की नाही हे ठरवेल.