प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरोने (PIB) एक गंभीर आर्थिक फसवणुकीचा इशारा दिला आहे. सोशल मीडियावर अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांच्या नावाने एक बनावट AI-जनरेटेड व्हिडिओ व्हायरल होत आहे, ज्यात कमी गुंतवणुकीवर मोठा परतावा देण्याचे खोटे आश्वासन दिले जात आहे.
AI च्या मदतीने फसवणुकीचा नवीन प्रकार
PIB ने फेसबुकसारख्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर पसरणाऱ्या एका फसव्या जाहिरात मोहिमेबद्दल लोकांना सावध केले आहे. यात, स्कॅमर्सनी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) वापरून केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांचे डीपफेक व्हिडिओ तयार केले आहेत. या व्हिडिओंमध्ये अर्थमंत्री एका संशयास्पद गुंतवणूक योजनेला मान्यता देत असल्याचे दाखवले जात आहे.
पैशांचा गैरवापर, हजारोची फसवणूक
या बनावट जाहिरातींमध्ये दावा केला जात आहे की, फक्त ₹22,000 च्या गुंतवणुकीवर आठवड्याला ₹5.5 लाख पर्यंतचा परतावा मिळेल. या आमिषाने लोकांना बनावट प्लॅटफॉर्मवर पैसे गुंतवण्यासाठी प्रवृत्त केले जात आहे. सरकारने हे स्पष्ट केले आहे की, अर्थमंत्री किंवा इतर कोणतेही सरकारी मंत्रालय किंवा विभाग अशा कोणत्याही योजनेशी संबंधित नाही.
तंत्रज्ञानाचा गैरवापर आणि गुंतवणुकदारांसाठी धोके
तंत्रज्ञानाचा वापर करून आर्थिक फसवणूक कशी केली जाऊ शकते, हे या घटनेतून समोर आले आहे. मोठ्या आणि प्रसिद्ध व्यक्तींचे चेहरे आणि आवाज वापरून लोकांमध्ये विश्वासाची भावना निर्माण केली जाते, ज्यामुळे खऱ्या सरकारी योजना आणि गुन्हेगारी कारवाया यातील फरक ओळखणे कठीण होते. तज्ञांच्या मते, अशा स्कॅम्सचा उद्देश केवळ पैसे चोरणे नसून लोकांची संवेदनशील वैयक्तिक आणि बँकिंग माहिती मिळवणे हा देखील असतो.
गुंतवणुकदारांनी काय काळजी घ्यावी?
गुंतवणूकदारांनी अशा फसव्या योजनांपासून सावध राहणे आवश्यक आहे. कोणतीही योजना जी कमी वेळेत अवास्तव परताव्याचे आश्वासन देते किंवा उच्चपदस्थ सरकारी अधिकाऱ्यांनी सोशल मीडियाद्वारे मान्यता दिल्याचे सांगते, त्यावर संशय घेणे महत्त्वाचे आहे. शेअर बाजार, म्युच्युअल फंड किंवा सरकारी रोखे यांसारख्या खऱ्या गुंतवणूक बाजारात अशा प्रकारचे निश्चित आणि मोठे साप्ताहिक परतावे मिळत नाहीत. तसेच, नियामक अशा प्रकारच्या जाहिरातबाजीवर कडक कारवाई करतात.
सत्यता कशी पडताळावी?
कोणत्याही प्लॅटफॉर्मवर पैसे गुंतवण्यापूर्वी, त्याची नोंदणी भारतीय सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड (SEBI) किंवा भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) च्या अधिकृत वेबसाइटवर तपासावी. कायदेशीर वित्तीय मध्यस्थ आणि गुंतवणूक सल्लागार या नियामकांकडे नोंदणीकृत असणे बंधनकारक आहे.
तक्रार कशी करावी?
तुम्हाला अशा कोणत्याही संशयास्पद जाहिराती दिसल्यास किंवा तुम्ही अशा फसवणुकीचे बळी ठरल्यास, ताबडतोब तक्रार नोंदवा. PIB च्या फॅक्ट चेक युनिटला WhatsApp वर +91 8799711259 या क्रमांकावर किंवा factcheck@pib.gov.in या ईमेल आयडीवर संपर्क साधता येईल. तसेच, राष्ट्रीय सायबर क्राईम पोर्टल www.cybercrime.gov.in वरही आर्थिक फसवणुकीची तक्रार करता येते.
