पेन्शन फंड रेग्युलेटरी अँड डेव्हलपमेंट अथॉरिटी (PFRDA) ने 'पेन्शन सहायक' नावाचे एक नवीन AI-आधारित पोर्टल लाँच केले आहे. हे पोर्टल पेन्शन संबंधी तक्रारींचे निवारण करण्यासाठी असून, ते २२ भारतीय भाषांमध्ये, व्हॉइस कमांड्स (voice commands) आणि ऑटोमॅटिक इस्कलेशन (automated escalation) ला सपोर्ट करते. यामुळे नॅशनल पेन्शन सिस्टिम (NPS) च्या ग्राहकांना भाषेची अडचण न येता सोप्या पद्धतीने तक्रार करता येणार आहे.
काय आहे नवीन?
पेन्शन फंड रेग्युलेटरी अँड डेव्हलपमेंट अथॉरिटी (PFRDA) ने 'पेन्शन सहायक' नावाचे एक नवीन AI (Artificial Intelligence) प्रणालीवर आधारित पोर्टल सुरू केले आहे. यापूर्वीची सेंट्रल ग्रीव्हन्स मॅनेजमेंट सिस्टिम (CGMS) आता या नवीन प्रणालीद्वारे बदलली जाईल. हे पोर्टल सरकारी 'भाषाणी' (Bhashini) उपक्रमाशी जोडलेले आहे, ज्यामुळे ग्राहक २२ भारतीय भाषांमध्ये व्हॉइस कमांड्स (voice commands) किंवा टेक्स्टद्वारे (text-based inputs) तक्रारी नोंदवू शकतात.
NPS ग्राहकांसाठी काय महत्त्वाचे?
नॅशनल पेन्शन सिस्टिम (NPS) च्या लाखो ग्राहकांसाठी ही एक मोठी सुधारणा आहे. पूर्वी तक्रार नोंदवण्यासाठी परमनंट रिटायरमेंट अकाउंट नंबर (PRAN) सारखी माहिती आवश्यक असायची, जी अनेकांना कठीण वाटत असे. 'पेन्शन सहायक' मध्ये आता ग्राहक फक्त मोबाईल नंबर आणि ओटीपी (OTP) वापरून लॉग इन करू शकतात.
२२ भारतीय भाषांमधील सपोर्टमुळे ज्येष्ठ नागरिक, ग्रामीण भागातील ग्राहक आणि ज्यांना इंग्रजी भाषा वापरण्यास अडचण येते, त्यांना खूप फायदा होणार आहे. व्हॉइसद्वारे तक्रार करण्याची आणि ऑडिओमध्ये उत्तर मिळवण्याची सोय उपलब्ध असल्याने भाषा आणि तांत्रिक अडचणी दूर होतील.
ऑटोमॅटिक इस्कलेशन कसे काम करते?
'पेन्शन सहायक' हे एक प्रशासकीय साधन म्हणूनही काम करेल. AI प्रणाली तक्रारींचे वर्गीकरण करून त्या योग्य विभागाकडे पाठवेल, ज्यामुळे मॅन्युअल कामाचा ताण कमी होईल. महत्त्वाचे म्हणजे, जर तक्रार ठरलेल्या वेळेत सोडवली गेली नाही, तर ही प्रणाली आपोआप तक्रार उच्च अधिकाऱ्यांकडे पाठवेल. यामुळे तक्रारी वेळेवर पूर्ण होण्यास मदत होईल आणि उत्तरदायित्व वाढेल.
डिजिटल इंडियाचा एक भाग
हे पाऊल भारताच्या आर्थिक सेवांसाठी डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चर (DPI) तयार करण्याच्या प्रयत्नांशी सुसंगत आहे. बँकिंग क्षेत्रात 'भाषाणी' (Bhashini) च्या एकत्रीकरणासारख्या इतर सरकारी आणि नियामक उपक्रमांप्रमाणेच, PFRDA देखील AI चा वापर करून पेन्शन सेवा अधिक सुलभ बनवत आहे. याचा उद्देश केवळ शहरी भागांपुरता मर्यादित न राहता, प्रादेशिक भाषांमध्ये आणि व्हॉट्सअॅपसारख्या मोबाईल-फर्स्ट चॅनेलद्वारे सेवा उपलब्ध करून व्यापक लोकसंख्येपर्यंत पोहोचणे हा आहे.
पुढे काय?
गुंतवणूकदार आणि ग्राहकांसाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, हे नवीन पोर्टल तक्रारी सोडवण्यासाठी लागणारा वेळ किती कमी करते हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. जसजसे जास्त लोक याचा वापर करतील, तसतसे ऑटोमॅटिक इस्कलेशन (automated escalation) मुळे प्रलंबित तक्रारींचे प्रमाण कमी होते का, हे उद्योगक्षेत्र बघेल. तसेच, वापरकर्त्यांची संख्या वाढल्यावर PFRDA विविध भाषांमध्ये सेवेची गुणवत्ता कशी टिकवून ठेवते, हे देखील एक महत्त्वाचे निरीक्षण असेल.