आयकर विभागाने (Income Tax Department) ३१ जुलै २०२६ पर्यंत ५.५ कोटींहून अधिक प्राप्तिकमल (Income Tax) रिटर्न्स दाखल केले आहेत. हा आकडा कर पालनावर (compliance) चांगला भर दर्शवतो, मात्र व्यवसायिक फायलिंग सुरू असल्याने तो मागील वर्षाच्या तुलनेत थोडा कमी आहे. अंतिम मुदत चुकवल्यास दंड आणि काही कर सवलती गमावण्याचा धोका असल्याचे करदात्यांना आठवण करून देण्यात आली आहे.
५.५ कोटींहून अधिक ITR दाखल
आयकर विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, शुक्रवार सकाळपर्यंत आर्थिक वर्ष २०२६-२७ साठी ५.५ कोटींहून अधिक प्राप्तिकमल (Income Tax Returns - ITRs) दाखल झाले आहेत. केवळ ३० जुलै रोजी ४.२ दशलक्ष (4.2 million) रिटर्न्स दाखल झाले होते. हा आकडा वैयक्तिक करदाते आणि हिंदू अविभक्त कुटुंबांना (HUFs) लवकर कर भरण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याच्या सरकारच्या प्रयत्नांना यश दर्शवतो.
फाइलिंगची अंतिम मुदत समजून घ्या
जरी ५.५ कोटी हा आकडा मोठा असला तरी, तो या वर्षाचा अंतिम आकडा नाही. ही आकडेवारी प्रामुख्याने ITR-1 आणि ITR-2 फॉर्म वापरणाऱ्या करदात्यांची आहे, जे सामान्यतः नोकरदार व्यक्ती आणि घर मालमत्ता किंवा भांडवली नफ्यासारख्या स्त्रोतांकडून उत्पन्न मिळवणाऱ्यांसाठी असतात. ज्या करदात्यांना ऑडिटची (Audit) आवश्यकता नाही अशा व्यवसायिक उत्पन्न (Business Income) असलेल्यांसाठी ३१ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत मुदत आहे. त्यामुळे पुढील महिन्यात एकूण रिटर्न्सची संख्या लक्षणीय वाढण्याची शक्यता आहे.
मागील वर्षांशी तुलना
गुंतवणूकदार आणि आर्थिक विश्लेषक कर पालनाच्या ट्रेंडचा अंदाज घेण्यासाठी या आकड्यांची तुलना करत असतात. मागील मूल्यांकन वर्ष २०२५-२६ मध्ये, एकूण ७.३ कोटींहून (73 million) अधिक रिटर्न्स दाखल झाले होते. तथापि, मागील वर्षी प्रशासकीय आणि तांत्रिक कारणांमुळे अंतिम मुदतीत अनेकदा वाढ करण्यात आली होती. चालू वर्षाच्या प्रगतीची मागील वर्षाशी तुलना करताना सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे, कारण सध्याचे आकडे वेगळ्या टाइमलाइन आणि विविध प्रकारच्या कर फॉर्म्सचे प्रतिनिधित्व करतात. उद्योग तज्ञांच्या मते, सध्याची आकडेवारी ही केवळ एक अंतरिम माहिती आहे आणि अंतिम तुलना सर्व प्रकारच्या करदात्यांनी आपले रिटर्न्स दाखल केल्यानंतरच केली पाहिजे.
वेळेवर फाइलिंग का महत्त्वाचे आहे?
कर व्यावसायिक (Tax Professionals) जोर देतात की लवकर फाइलिंग केल्याने अंतिम दिवशी होणाऱ्या सिस्टम-मधील तांत्रिक अडचणींपासून बचाव होतो. लवकर फाइलिंगमुळे करदात्यांना वार्षिक माहिती प्रणाली (Annual Information System - AIS) आणि फॉर्म 26AS सोबत त्यांच्या डेटाची पडताळणी करता येते, ज्यात व्याज, लाभांश (Dividend) आणि उच्च-मूल्याच्या खरेदीसारख्या आर्थिक व्यवहारांची नोंद असते. विसंगती लवकर ओळखल्यास नंतरच्या दुरुस्त्या टाळता येतात. याव्यतिरिक्त, व्यवसायिक मुदतवाढ न घेणाऱ्यांसाठी अंतिम मुदत चुकवल्यास काही फायदे गमावले जाऊ शकतात, जसे की तोटे पुढे नेण्याची क्षमता (Carry forward losses) किंवा उशिरा फाइलिंग शुल्क (Late filing fees) लागू होऊ शकते. सामान्य गुंतवणूकदारांसाठी, स्टॉक मार्केटमधील भांडवली नफ्यासह (Capital Gains) सर्व उत्पन्न स्रोतांची योग्य नोंद करणे आणि कर विभागाच्या रेकॉर्डशी जुळवून घेणे महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून तपासणी किंवा दंड टाळता येईल.