आयकर विभागाने (Income Tax Department) आर्थिक वर्ष २०२६-२७ साठीचे नवीन ITR फॉर्म्स जारी केले आहेत. या नवीन फॉर्म्समध्ये आता करदात्यांना प्राथमिक पत्त्यासोबतच दुसरा (Secondary) पत्ता नमूद करणे बंधनकारक केले आहे. या बदलामुळे टॅक्स अधिकाऱ्यांना अधिक अचूक संपर्क माहिती मिळेल.
नवीन ITR फॉर्म्समध्ये मोठा बदल
आयकर विभागाने आर्थिक वर्ष २०२६-२७ (Assessment Year 2026-27) साठी नवीन इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) फॉर्म्समध्ये एक महत्त्वाचा बदल केला आहे. आता करदात्यांना फॉर्ममध्ये आपला प्राथमिक पत्ता (Primary Address) सोबतच दुसरा पत्ता (Secondary Address) देखील नमूद करणे आवश्यक आहे. ज्या व्यक्ती एकापेक्षा जास्त ठिकाणी राहतात, त्यांच्यासाठी हा बदल विशेष महत्त्वाचा आहे.
उद्देश आणि परिणाम
कर तज्ज्ञांच्या मते, दुसऱ्या पत्त्याची माहिती मागण्यामागे मुख्य उद्देश करदात्यांची संपर्क माहिती अद्ययावत ठेवणे आणि आयकर विभागाशी संवाद सुधारणे हा आहे. यामुळे विभाग कोणत्या व्यक्ती कुठे राहतात याचा अधिक चांगला मागोवा घेऊ शकेल. विशेषतः, जे पगारदार कर्मचारी भाड्याच्या घरात राहून हाऊस रेंट अलाउन्स (HRA) चा दावा करतात, त्यांच्यासाठी हे बदल महत्त्वाचे ठरतील.
HRA दाव्यांवर परिणाम
जे कर्मचारी HRA चा दावा करतात, त्यांच्यासाठी आता टॅक्स रिटर्नमधील माहिती आणि आधारभूत कागदपत्रांमधील सुसंगती अधिक महत्त्वाची झाली आहे. करदात्यांनी खात्री करावी की त्यांच्या प्राथमिक पत्त्यामध्ये, जो अनेकदा भाड्याचे घर असतो, त्या ठिकाणी ते प्रत्यक्षात भाडे भरत आहेत. जर एखाद्याने भाड्याच्या घराला प्राथमिक पत्ता म्हणून निवडले, तर त्यांना भाडे करार, भाड्याच्या पावत्या आणि आवश्यकतेनुसार घरमालकाचा पॅन (PAN) यांसारखी कागदपत्रे सादर करण्यासाठी तयार रहावे लागेल.
वाढू शकते कर तपासणी?
जरी आयकर विभागाने हा बदल केवळ HRA पडताळणीसाठी केला आहे असे स्पष्ट केलेले नसले तरी, यामुळे करदात्यांच्या दाव्यांची तपासणी वाढण्याची शक्यता आहे. जर टॅक्स रिटर्नमध्ये नमूद केलेला पत्ता आणि कर्मचाऱ्याच्या कंपनीने दिलेल्या माहितीमध्ये किंवा सादर केलेल्या भाडे पावत्यांमध्ये तफावत आढळली, तर कर प्रणालीमध्ये तो रिटर्न पडताळणीसाठी ध्वजांकित (flag) केला जाऊ शकतो. अशा परिस्थितीत, करदात्यांना स्वयंचलित चौकशी (automated query) मिळू शकते किंवा HRA सवलत प्रमाणित करण्यासाठी अतिरिक्त पुरावे सादर करण्यास सांगितले जाऊ शकते.
अचूक माहितीचे महत्त्व
पत्त्याची अपूर्ण किंवा विसंगत माहितीमुळे रिटर्न प्रक्रियेस विलंब होऊ शकतो. जर कर अधिकाऱ्यांना आढळले की प्राथमिक किंवा दुय्यम पत्त्याच्या तपशिलांमध्ये इतर नोंदींशी विसंगती आहे, तर औपचारिक पुनरावलोकन (formal review) सुरू केले जाऊ शकते. त्यामुळे, ITR फॉर्म भरण्यापूर्वी करदात्यांनी त्यांच्या भाड्याच्या कागदपत्रांची पडताळणी करावी आणि ती ITR फॉर्ममध्ये घोषित केलेल्या पत्त्यांशी जुळत असल्याची खात्री करावी. सुरुवातीलाच अचूक माहिती दिल्यास आयकर विभागाकडून अनावश्यक चौकशी टाळता येते आणि रिफंड प्रक्रिया सुलभ होते. गुंतवणूकदार आणि पगारदार व्यावसायिकांनी नियमांचे पालन करण्यासाठी आणि प्रशासकीय गुंतागुंत टाळण्यासाठी या फील्डमध्ये अचूकतेला प्राधान्य द्यावे.