आर्थिक वर्ष 2026-27 (Assessment Year 2026-27) पासून इनकम टॅक्स रिटर्न (ITR) फॉर्ममध्ये एक नवीन बदल करण्यात आला आहे. आता करदात्यांना 'उत्पन्नाच्या स्वरूपात नसलेली प्राप्ती' (Receipts not in the nature of income) या नव्या सदराखाली नातेवाईकांकडून मिळालेल्या सर्व गिफ्ट्सची माहिती द्यावी लागेल, जरी ते गिफ्ट्स टॅक्स-फ्री असले तरीही.
Detailed Coverage
ITR फॉर्ममध्ये मोठा बदल!
सेंट्रल बोर्ड ऑफ डायरेक्ट टॅक्सेस (CBDT) ने आर्थिक वर्ष 2026-27 साठी ITR फाईलिंग युटिलिटीजमध्ये (ITR Filing Utilities) अपडेट्स जारी केले आहेत. यानुसार, आता टॅक्स रिटर्न भरताना 'Receipts not in the nature of income' म्हणजेच 'उत्पन्नाच्या स्वरूपात नसलेली प्राप्ती' या नवीन कॉलममध्ये माहिती देणे आवश्यक आहे. यामध्ये नातेवाईकांकडून मिळालेल्या भेटवस्तूंचा (Gifts) समावेश असेल.
गिफ्ट्सवर टॅक्सचे नियम काय सांगतात?
इनकम टॅक्स अॅक्टच्या कलम 56(2)(x) नुसार, विशिष्ट नातेवाईकांकडून (उदा. आई-वडील, भावंडं, पती-पत्नी, आजी-आजोबा) मिळालेल्या आर्थिक किंवा मालमत्ता भेटवस्तूंवर कर लागत नाही. तसेच, वारसा हक्काने किंवा मृत्युपत्राद्वारे मिळालेल्या भेटवस्तू आणि लग्नाच्या वेळी मिळालेल्या भेटवस्तू देखील टॅक्स-फ्री असतात. मात्र, जर तुम्ही नातेवाईक नसलेल्या व्यक्तीकडून ₹50,000 पेक्षा जास्त किमतीची भेट घेतली, तर त्यावर टॅक्स लागू होतो. या नवीन नियमामुळे, टॅक्स-फ्री असलेल्या नॉन-टॅक्सेबल इनफ्लो (Non-taxable inflow) बाबत कर विभागाला अधिक स्पष्टता मिळेल.
गुंतवणूकदारांसाठी कागदपत्रे का महत्त्वाची?
जे लोक मोठी मालमत्ता खरेदी करणे, शेअर बाजारात गुंतवणूक करणे किंवा प्रॉपर्टीसाठी मोठे डाऊन पेमेंट (Down Payment) करणे यासारख्या आर्थिक घडामोडींमध्ये सहभागी आहेत, त्यांच्यासाठी हा बदल महत्त्वाचा आहे. कारण, अनेकदा टॅक्स अधिकारी तुमच्या पैशांच्या स्रोताची (Source of Funds) चौकशी करू शकतात. अशा वेळी, ITR मध्ये या गिफ्ट्सची माहिती दिल्याने, तुमच्या पैशांच्या स्रोताचा एक अधिकृत पुरावा तयार होतो.
काय काळजी घ्यावी?
टॅक्स फाईल करताना, जरी भेटवस्तू टॅक्स-फ्री असल्या तरी, मोठ्या किंवा असामान्य ट्रान्झॅक्शन्ससाठी योग्य कागदपत्रे (Documentation) जतन करणे आवश्यक आहे. यामध्ये गिफ्ट डीड (Gift Deed), बँक ट्रान्सफर स्टेटमेंट (Bank Transfer Statement) आणि देणारा व घेणारा यांच्यातील नातेसंबंध सिद्ध करणारे दस्तऐवज समाविष्ट असावेत. लहान-सहान रोजच्या भेटवस्तूंची माहिती देण्याची गरज नसली तरी, मोठ्या रकमेच्या भेटवस्तूंची नोंद करणे आवश्यक आहे. यामुळे भविष्यात इनकम टॅक्स विभागाकडून येणाऱ्या नोटिसा किंवा चौकशी टाळता येऊ शकते. टॅक्स सल्लागारांशी (Tax Advisors) चर्चा करून सर्व मोठ्या, नॉन-इन्कम रिसीट्सची (Non-income receipts) अचूक नोंद करणे महत्त्वाचे आहे.