नेपाळमध्ये हिमस्खलनामुळे महापूर; हायड्रोपॉवर प्रकल्पांवर मोठे संकट

नेपाळच्या रसुवा जिल्ह्यात २६ ऑगस्ट २०२६ रोजी झालेल्या प्रचंड हिमस्खलनामुळे भीषण पूर आला असून त्याचा फटका भोटे कोशी आणि त्रिशूली नदी प्रणालीला बसला आहे. इंटरनॅशनल सेंटर फॉर इंटिग्रेटेड माऊंटन डेव्हलपमेंट (ICIMOD) नुसार, लेंडे खोला भागात झालेल्या या हिमस्खलनामुळे पाणी आणि गाळाचा मोठा लोंढा खाली आला आहे.

पायाभूत सुविधांवर परिणाम

या पुराचा जोर इतका होता की गल्छी स्टेशनवर केवळ ३० मिनिटांत पाण्याची पातळी ९ मीटरने वाढली. या महापुरामुळे रस्ते, पूल आणि अनेक हायड्रोपॉवर प्रकल्पांचे मोठे नुकसान झाले आहे. पर्वतीय भागात असलेल्या हायड्रोपॉवर प्रकल्पांना अशा भूगर्भीय संकटांचा धोका जास्त असतो. प्लांटच्या मशिनरीचे नुकसान, पाणी घेण्याच्या यंत्रणेत गाळ साचणे आणि पोहोच रस्ते वाहून जाणे यामुळे प्रकल्पांचा खर्च वाढू शकतो आणि वीज निर्मिती प्रदीर्घ काळ बंद राहू शकते.

ऑपरेशनल अनिश्चितता आणि गुंतवणूकदारांची चिंता

नदीच्या अरुंद भागात दरडी कोसळून नैसर्गिक धरणे (Landslide Dams) तयार होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. जर हे अडथळे अचानक मोकळे झाले, तर पुन्हा एकदा मोठा पूर येण्याचा धोका आहे. या अनिश्चिततेमुळे प्रकल्पांना विलंब होऊ शकतो, विमा हप्त्यांमध्ये वाढ होऊ शकते आणि भविष्यातील प्रकल्पांच्या डिझाइनमध्ये अधिक कठोर सुरक्षा निकष लावणे अनिवार्य ठरू शकते.

पुढील दिशा

हिमालयातील वाढते हवामान बदल आणि हिमनद्यांचे वितळणे यामुळे भविष्यात अशा घटना वाढण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदारांचे लक्ष आता प्रकल्पांच्या नुकसानीच्या अधिकृत मूल्यांकनाकडे लागले आहे. कंपन्यांकडून कामकाज पुन्हा कधी सुरू होईल आणि आर्थिक फटका किती बसेल, यावरच पुढील दिशा स्पष्ट होणार आहे.