Mpower च्या संस्थापक Neerja Birla यांनी कंपन्यांना मानसिक आरोग्याबाबत केवळ कागदी उपाययोजना न करता, त्या व्यवस्थेत कायमस्वरूपी समाविष्ट करण्याचे आवाहन केले आहे. गुंतवणूकदारांच्या दृष्टीने, मानवी भांडवल व्यवस्थापन (Human Capital Management) आणि कर्मचाऱ्यांचे मानसिक आरोग्य आता कंपनीच्या दीर्घकालीन कामगिरीचे महत्त्वाचे मापदंड बनले आहेत.
कामाच्या ठिकाणची संस्कृती बदलण्याची गरज
Aditya Birla Education Trust च्या अध्यक्षा आणि Mpower च्या संस्थापक Neerja Birla यांनी कॉर्पोरेट इंडियाच्या कार्यपद्धतीत संरचनात्मक बदलाची हाक दिली आहे. सध्या कंपन्या केवळ 'जागरूकता' निर्माण करण्यावर भर देत आहेत, परंतु प्रत्यक्षात व्यावसायिक मानसोपचार किंवा समुपदेशन सेवा थेट कंपनीच्या संस्कृतीत रुजवल्या जात नाहीत. कर्मचारी मानसिकदृष्ट्या सुरक्षित राहतील, अशी व्यवस्था निर्माण करणे आता काळाची गरज आहे.
मानसिक आरोग्याचा आर्थिक फटका
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) अहवालानुसार, चिंता आणि नैराश्यामुळे होणाऱ्या उत्पादकतेच्या नुकसानीचा आकडा जागतिक अर्थव्यवस्थेत $1 ट्रिलियन (सुमारे ८४ लाख कोटी रुपये) इतका आहे. गुंतवणूकदार आणि व्यवस्थापनासाठी हे एक मोठे धोक्याचे लक्षण आहे. कारण, कर्मचाऱ्यांचे मानसिक आरोग्य बिघडल्यास नोकरी सोडण्याचे प्रमाण (Attrition) वाढते, कामातील रस कमी होतो आणि कंपनीची एकूण कामगिरी ढासळते.
एक नवीन व्यावसायिक मॉडेल
Birla यांनी सुचवल्याप्रमाणे, मानसिक आरोग्य हे केवळ संकटाच्या वेळी राबवायचे उपाय नसून ते एक 'निरंतर प्रतिबंधात्मक मॉडेल' असायला हवे. त्यांनी 'Project Mann' आणि 'Project Nirmal' सारख्या उदाहरणांतून हे दाखवून दिले आहे की, उच्च तणावाच्या वातावरणातही पद्धतशीर हस्तक्षेप करून कर्मचाऱ्यांच्या कार्यक्षमतेत कशी सुधारणा करता येते.
गुंतवणूकदारांसाठी काय संकेत आहेत?
येणाऱ्या काळात ज्या कंपन्या ESG (Environmental, Social, and Governance) नियमावलींतर्गत आपल्या कर्मचाऱ्यांसाठी ठोस आणि संस्थात्मक कल्याणकारी कार्यक्रम राबवतील, त्या कंपन्यांमध्ये टॅलेंट रिटेंशन आणि ऑपरेशनल स्टेबिलिटी अधिक चांगली असेल. बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, आता कंपन्यांच्या त्रैमासिक कामगिरीसोबतच त्यांच्या 'कर्मचारी कल्याण' आणि 'मानसिक आरोग्य धोरणांचा' दर्जा तपासणे गुंतवणूकदारांसाठी अनिवार्य ठरेल.