राष्ट्रीय शेअर बाजार (NSE) ने गुंतवणूकदारांसाठी एक नवीन पाऊल उचलले आहे. त्यांनी 'निफ्टी५०० अहिंसा इंडेक्स' (Nifty500 Ahimsa Index) लॉन्च केला आहे. या इंडेक्समध्ये निफ्टी ५०० मधील अशा कंपन्यांचा समावेश असेल ज्या अहिंसेच्या तत्त्वांचे पालन करतात.
अहिंसा इंडेक्स म्हणजे काय?
NSE च्या NSE Indices Limited या उपकंपनीने हा नवीन इंडेक्स सादर केला आहे. भारतीय बाजारात नैतिक आणि मूल्याधारित गुंतवणुकीची मागणी वाढत आहे, हे लक्षात घेऊन हा इंडेक्स तयार करण्यात आला आहे. निफ्टी ५०० मधील सर्वात मोठ्या ५०० कंपन्यांमधून, अहिंसा (Non-violence) तत्त्वांवर आधारित विशेष स्क्रीनिंग प्रक्रियेद्वारे कंपन्यांची निवड केली जाईल.
AIM फ्रेमवर्कद्वारे कंपन्यांची निवड
या इंडेक्ससाठी कंपन्यांची निवड 'अहिंसा इन्व्हेस्टमेंट मूव्हमेंट' (AIM) फ्रेमवर्कद्वारे केली जाईल, जे Ahimsagain Foundation च्या सहकार्याने विकसित केले आहे. हे फ्रेमवर्क कंपन्यांचे उत्पादन, सेवा आणि कार्यपद्धती यांचे मूल्यांकन करते. प्राण्यांना हानी पोहोचवणाऱ्या कामांमध्ये सहभागावर आधारित कंपन्यांना 'ग्रीन', 'ऑरेंज' आणि 'रेड' या तीन बँडमध्ये विभागले जाते. केवळ 'ग्रीन' बँडमध्ये येणाऱ्या कंपन्यांनाच या इंडेक्समध्ये स्थान मिळेल, जे अहिंसेच्या तत्त्वांचे उच्च पालन दर्शवते.
या स्क्रीनिंग प्रक्रियेत NSE आणि BSE मधील १,१०० हून अधिक कंपन्यांचे मूल्यांकन करण्यात आले आहे. निफ्टी ५०० च्या यादीत कंपन्यांचा समावेश केल्याने त्यांची लिक्विडिटी (Liquidity) आणि मार्केटमधील उपस्थिती टिकून राहते, जी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाची आहे. या इंडेक्सची बॅक-टेस्टिंग (Back-testing) १ एप्रिल २०१६ पासून करण्यात आली असून, त्याचा सुरुवातीचा व्हॅल्यू १,००० ठेवण्यात आला आहे.
पॅसिव्ह इन्व्हेस्टिंगवर परिणाम
हा नवीन इंडेक्स ॲसेट मॅनेजमेंट कंपन्यांना एक्सचेंज ट्रेडेड फंड (ETFs) किंवा इंडेक्स फंड्ससारखी पॅसिव्ह इन्व्हेस्टमेंट उत्पादने डिझाइन करण्यासाठी एक पारदर्शक बेंचमार्क (Benchmark) देतो. ESG (Environmental, Social, and Governance) निकषांचा अवलंब वाढल्याने, निफ्टी५०० अहिंसा इंडेक्स नैतिक स्क्रीनिंगला प्राधान्य देणाऱ्या पोर्टफोलिओसाठी एक अतिरिक्त साधन म्हणून काम करेल. या इंडेक्सचे दर सहा महिन्यांनी पुनरावलोकन (Reconstitution) केले जाईल.
गुंतवणूकदारांसाठी, या इंडेक्सचा मागोवा घेणारे नवीन म्युच्युअल फंड किंवा ईटीएफ (ETFs) बाजारात येणे महत्त्वाचे ठरेल. हा इंडेक्स कंपन्यांच्या निवडीमध्ये नैतिकतेचा पैलू जोडतो, परंतु गुंतवणूकदारांनी लक्षात घ्यावे की अहिंसा निकषांमध्ये बसणाऱ्या कंपन्या वगळल्या गेल्याने या इंडेक्सची कामगिरी निफ्टी ५०० पेक्षा वेगळी असू शकते.