मध्यप्रदेशातील Kymore शहरात आजही **१ दशलक्ष टन** घातक अस्बेस्टॉस (Asbestos) कचरा पसरलेला आहे. Turner & Newall कंपनीच्या बंद कारखान्यानंतर मागे राहिलेला हा कचरा स्थानिक नागरिकांसाठी आरोग्याचा मोठा धोका ठरत आहे.
मध्यप्रदेशातील Kymore शहर सध्या एका मोठ्या पर्यावरणीय आणि आरोग्य संकटाचा सामना करत आहे. युके-स्थित औद्योगिक कंपनी Turner & Newall च्या कारखान्यांच्या कार्यकाळात निर्माण झालेला सुमारे १ दशलक्ष टन अस्बेस्टॉस कचरा आजही या परिसरातील शाळा, मोकळ्या मैदानांमध्ये आणि निवासी वस्त्यांमध्ये विखुरलेला आहे. कारखाने बंद होऊन अनेक वर्षे उलटली असली, तरी हा कचरा आजही स्थानिकांच्या आरोग्यासाठी जीवघेणा ठरत आहे.
गंभीर आजारांचे सावट
वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, या भागात 'अस्बेस्टॉसिस' (Asbestosis) सारख्या फुफ्फुसांच्या गंभीर आजारांचे प्रमाण प्रचंड वाढले आहे. हवेवाटे शरीरात जाणाऱ्या अस्बेस्टॉसच्या तंतूंमुळे अनेकांना श्वास घेण्यास त्रास होणे आणि फुफ्फुसांचा कॅन्सर (Lung Cancer) होण्याचे प्रकार समोर आले आहेत. लहानपणी या परिसरात खेळणाऱ्या मुलांवरही आता याचे गंभीर परिणाम दिसून येत आहेत, जे या विळख्याची भयावहता दर्शवते.
कॉर्पोरेट निष्काळजीपणाचा इतिहास
१९७० च्या दशकातील कागदपत्रांवरून असे स्पष्ट होते की, कंपनीच्या व्यवस्थापनाला अस्बेस्टॉसच्या धोक्यांची पूर्ण कल्पना होती. कंपनीच्या डॉक्टरांनी त्यावेळी कठोर सुरक्षा नियमावली लागू करण्याचा सल्ला दिला होता, परंतु नफ्याच्या हव्यासामुळे किंवा दुर्लक्षामुळे तो डावलला गेला. २००१ मध्ये कंपनी दिवाळखोरीत निघाली, मात्र त्यानंतर या कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्याबाबत कोणतीही प्रभावी योजना राबवण्यात आली नाही.
गुंतवणुकीच्या दृष्टीने धडा
गुंतवणूकदारांसाठी ही घटना ESG (Environmental, Social, and Governance) मानकांच्या महत्त्वाचा एक मोठा धडा आहे. कंपन्यांचे चुकीचे धोरण आणि पर्यावरणीय निष्काळजीपणा ही केवळ सामाजिक हानी करत नाही, तर ती दीर्घकाळापर्यंत टिकणारी आर्थिक आणि कायदेशीर जबाबदारी (Liability) बनते. आता या मुद्द्यावर ब्रिटिश सरकारनेही चिंता व्यक्त केली असून, या जुन्या औद्योगिक वारशाच्या जबाबदारीबाबत पुन्हा एकदा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.