भारतीय लष्करी अधिकार्यांनी लिहिलेल्या AI आणि कॉग्निटिव्ह वॉरफेअरवरील शोधनिबंधाला NATO च्या प्रकल्पात स्थान मिळाले आहे. ही एक शैक्षणिक कामगिरी असली तरी, सायबर सुरक्षा आणि आधुनिक युद्धतंत्रात भारताचा वाढता प्रभाव अधोरेखित करते.
भारतीय लष्करातील निवृत्त लेफ्टनंट जनरल डी.एस. हुड्डा आणि लेफ्टनंट कर्नल पवित्रन राजन यांनी लिहिलेल्या 'Beyond the Kinetic: Deconstructing Warfare in the Socio-Technical-Cognitive Battlespace' या शोधनिबंधाची चर्चा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर होत आहे. या शोधनिबंधाला NATO च्या हायब्रिड वॉरफेअरवरील संशोधनात वारंवार उद्धृत करण्यात आले आहे.\n\nआजची युद्धे केवळ जमिनीवर लढली जात नाहीत, तर ती माहितीचे प्रवाह, AI आधारित हेरफेर आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्मच्या माध्यमातून लढली जातात. या संशोधनातून हे स्पष्ट झाले आहे की, भविष्यातील शत्रू भौतिक विध्वंसापेक्षा लोकांचा विश्वास गमावणे आणि सरकारी निर्णय प्रक्रियेत अडथळे निर्माण करण्याला प्राधान्य देतील.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्व आहे?
\nहे एक शैक्षणिक यश असले तरी, याचा थेट संबंध भारताच्या वाढत्या संरक्षण बजेटशी आहे. 'नॉन-कायनेटिक' वॉरफेअरमध्ये, जिथे युद्ध माहिती आणि सॉफ्टवेअरद्वारे लढले जाते, तिथे भारताचा कल वाढत आहे. 'आत्मनिर्भर भारत' मोहिमेचा भाग म्हणून आता केवळ शस्त्रास्त्रेच नव्हे, तर डिफेन्स-टेक, AI आणि सायबर सुरक्षा या क्षेत्रांत भारत स्वतःचे तंत्रज्ञान विकसित करत आहे. हे बदल दीर्घकाळात सिस्टिम्स इंटिग्रेशन आणि सॉफ्टवेअर कंपन्यांसाठी सकारात्मक ठरू शकतात.\n\nही कोणतीही कॉर्पोरेट घटना नसून एक धोरणात्मक बदल आहे. गुंतवणूकदारांनी सरकारी धोरणे, विशेषतः सायबर इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि AI संबंधित संरक्षण प्रकल्पांवरील खर्चावर लक्ष ठेवावे. हे क्षेत्र पुढील काही वर्षांत मोठ्या भांडवली गुंतवणुकीचे केंद्र ठरेल.